Η ελληνική προσευχή του Ντελακρουά

Η κληρονομιά του μεγάλου ρομαντικού για την ελληνική επανάσταση

Μπορεί να μην είχε επισκεφθεί ποτέ την Ελλάδα αλλά νοιάστηκε και εμπνεύστηκε από τη μεγάλη επανάσταση της Ανεξαρτησίας του 1821. Ο Ευγένιος Ντελακρουά γοητευμένος από το όραμα των Ελλήνων σε συνδυασμό με τα γεγονότα εκείνης της εποχής σε άλλες περιοχές της Ευρώπης, είδε τον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα ως ένα μεγάλο θέμα για ζωγραφική του. «Η Σφαγή της Χίου» το 1824 συγκίνησε την κοινή γνώμη της Γαλλίας και βοήθησε το φιλελληνικό κίνημα. Σε αντίθεση με την  τραγωδία της Χίου, δύο χρόνια αργότερα επέλεξε μέσα από μια αλληγορική δημιουργία το όραμα ενός ολόκληρου έθνους για την Ελευθερία και την Αναγέννηση. Το έργο «Η Ελλάδα στα ερείπια του Μεσολογγίου» ήταν ένα ξεκάθαρο μήνυμα για την υποχρέωση της Ευρώπης να στηρίξει την Ελλάδα που μαχόταν.
Πέντε είναι τα πιο γνωστά έργα του Ντελακρουά που φωτίζουν εδώ και δύο αιώνες  την  ελληνική επανάσταση, Υπάρχουν βέβαια και πολλά σχέδια, δοκίμια, μελέτες έργων που αφορούν στα γνωστά του έργα αλλά και άλλα που αποτέλεσαν σκέψεις που έμειναν στο συρτάρι του καλλιτέχνη.

Ευγένιος Ντελακρουά

Ο Ευγένιος Ντελακρουά ( Eugène Delacroix‎‎) γεννήθηκε στο Σαρεντόν Σαιν Μορίς του Παρισιού στις 26 Απριλίου 1798 και πέθανε στις 13 Αυγούστου 1863).
Κορυφαίος ρομαντικός ζωγράφος του 19ου αιώνα, που επηρέασε την ζωγραφική συμβάλλοντας στην ανάπτυξη του ιμπρεσιονισμού. Εμπνεύστηκε από ιστορικά γεγονότα όπως η Ελληνική και η Γαλλική Επανάσταση, καθώς και από ένα ταξίδι του στο Μαρόκο.

Το όνειρο της Ελευθερίας και της Αναγέννησης 

 Η Ελλάδα στα ερείπια του Μεσολογγίου

Μια αλληγορική σύνθεση όπου η Γυναίκα ενσαρκώνει το ελληνικό έθνος στα ερείπια μετά την ηρωική Έξοδο του Μεσολογγίου. Η στάση της, με τα ανοιχτά χέρια και το στραμμένο προς τον ουρανό βλέμμα, ερμηνεύεται ως έκκληση προς την Ευρώπη για βοήθεια.
Η Ελληνίδα, μια γυναίκα κλασικής ομορφιάς, θυμίζει την Παναγία του Ελέους ή Πιέτα, ενώ τα χρώματα των ρούχων της (λευκό και μπλε) παραπέμπουν στην Αμόλυντη Σύλληψη αλλά και στα χρώματα της προεπαναστατικής σημαίας.
Στο βάθος ο γενίτσαρος καρφώνει τη σημαία του στα ερείπια. Η Ελληνίδα όρθια και αξιοπρεπής δείχνει ότι κρατά ζωντανό το όνειρο της Ελευθερίας και της Αναγέννησης. Η σκηνή με τον Οθωμανό στο βάθος και την Ελληνίδα Μάνα θεωρείται από τους χαρακτηριστικούς αλληγορικούς πίνακες του 19ου αιώνα που συμβολίζουν τη σύγκρουση Χριστιανισμού και Ισλαμισμού.
Το μέγεθος της θυσίας φανερώνεται από το χέρι του νεκρού αγωνιστή ανάμεσα στα ερείπια. Μπροστά στα πόδια της γυναίκας, δίπλα στο χέρι του νεκρού μια πέτρα με εγχαράξεις που όπως τα απολιθώματα αποκαλύπτουν ζωή και μυστικά εκατομμυρίων χρόνων, έτσι κι αυτή η λαξευμένη πέτρα κουβαλά ζωή και ελληνικό πολιτισμό αιώνων.
Ο πίνακας αυτός αποτέλεσε έμπνευση για τον πιο γνωστό πίνακα Ντελακρουά «Η Ελευθερία Οδηγεί τον Λαό» που φιλοτεχνήθηκε έξι χρόνια αργότερα και αναφέρεται στις γιορτές  της Ιουλιανής Μοναρχίας η οποία εγκαθιδρύθηκε μετά τις «Ένδοξες Ημέρες του 1830».

Η εεπικράτηση του Αγωνιστή

Έφιππος Έλληνας Αγωνιστής  

Ένα έργο που εστιάζει στη δυναμική και τον ηρωισμό των Ελλήνων μαχητών και είναι γνωστό επίσης ως «Επεισόδιο από τον Ελληνικό Αγώνα». Εδώ ο πολεμιστής, έφιππος καλπάζει στο πεδίο της μάχης. Το έργο δεν αναφέρεται σε κάποιο συγκεκριμένο ιστορικό γεγονός. Είναι φιλοτεχνημένο το 1856 και εντάσσεται στο ευρύτερο κίνημα του Φιλελληνισμού στη Γαλλία, όπου καλλιτέχνες και διανοούμενοι στήριξαν έμπρακτα την ελληνική υπόθεση. Έτσι η υπερπήδηση του έφιππου αγωνιστή από το νικημένο σώμα του Οθωμανού προφανώς συμβολίζει την επικράτηση των επαναστατών επί των κατακτητών.
Το έργο από το 1978 ανήκει στην Εθνική Πινακοθήκη, καθώς αγοράστηκε από την κυβέρνηση Κωνσταντίνου Καραμανλή με την οικονομική υποστήριξη του Βασίλη Γουλανδρή και του Σταύρου Νιάρχου

Η τραγωδία που συγκλόνισε την Ευρώπη

 Η Σφαγή της Χίου 

Σε μια από τις σημαντικότερες αίθουσες του Λούβρου, όπου δεσπόζουν έργα του 19ου αιώνα, μεταξύ των έργων που ξεχωρίζουν είναι ένα από τα κορυφαία έργα του Εζέν Ντελακρουά «Η Ελευθερία Οδηγεί τον Λαό » και στον απέναντι τοίχο «Η Σφαγή της Χίου». Σε αντίθεση με τον πρώτο πίνακα μια «γιορτή νίκης», η «Σφαγή της Χίου αποκαλύπτει εδώ και δύο αιώνες τον πόνο και τη δυστυχία που προκάλεσε η σφαγή στο αιγαιοπελαγίτικο νησί.  Ένα γυμνό βρέφος προσπαθεί να θηλάσει από την ετοιμοθάνατη μάνα, δυο νέοι βιώνουν την απογοήτευση σε μια ματαιωμένη ευτυχία και ένα μέλλον που μοιάζει να μην υπάρχει, η ανήμπορη  γυναίκα προσεύχεται, χωρίς να ελπίζει σε κάτι, με το βλέμμα στραμμένο στον ουρανό.  Οθωμανός στρατιώτης με το γιαταγάνι του σκοτώνει την άοπλη  γυναίκα.  Η τραγωδία για τον Έλληνα αγωνιστή που τραυματισμένος και ηττημένος αδυνατεί να προσφέρει βοήθεια και ελπίδα στις γυναίκες που γονατίζουν στα πόδια του. Στο βάθος πίσω από τη σκοτεινή σκιά του Οθωμανού η καταστροφή.

Σκηνή από το ποίημα που συγκλόνισε το Ντελακρουά

Η Μάχη του Γκιαούρη με τον Πασά

Ανήκει σε μια σειρά έργων που αναφέρονται στη σφοδρή σύγκρουση μεταξύ ενός Χριστιανού και ενός Οθωμανού. Απεικονίζει τη σκηνή όπου ο Γκιαούρης εκδικείται το θάνατο της αγαπημένης του Λεϊλά μιας Κιρκάσιας καλλονής σκλάβας του Τούρκου Χασάν.
Είναι εμπνευσμένο από το ποίημα του Λόρδου Βύρωνα «Ο Γκιαούρης» που γράφηκε το 1813 και μεταφράστηκε στα γαλλικά το 1824, χρονιά που ο Βύρωνας πέθανε στο Μεσολόγγι.
Ο Γκιαούρης συμβολίζει τη μάχη των δύο κόσμων το πάθος και την ένταση του αγώνα για την ελευθερία.  Ο Ντελακρουά αγάπησε παθιασμένα το ποίημα αυτό. Για περίπου 25 χρόνια σχεδίασε και ζωγράφισε κάθε σκηνή του ποιήματος.  Οι περισσότεροι πίνακες αυτής της σειράς απεικονίζουν τον οθωμανικό εξωτισμό, το ζήλο των αλόγων, τη βία της μονομαχίας και τη συναισθηματική ένταση, τυπικά στοιχεία της ρομαντικής ζωγραφικής του Ντελακρουά. Ο καλλιτέχνης διάβασε το ποίημα σε μετάφραση του Αμεντέ Πισό,  και έγραψε στο ημερολόγιό του: «Ένιωσα αυτή την ακόρεστη επιθυμία για δημιουργία να ξυπνάει μέσα μου για άλλη μια φορά».

Το ελληνικό «αντίο» του καλλιτέχνη του μεγάλου ρομαντικού

Ο Μπότσαρης αιφνιδιάζει το τουρκικό στρατόπεδο   

Στο έργο αυτό ο Ντελακρουά εστιάζει στην ένταση της μάχης, τη σύγχυση του αιφνιδιασμού και την ηρωική μορφή του Μάρκου  Μπότσαρη μέσα στο σκοτάδι. Είναι ένα από τα τελευταία έργα, έργα αφιερωμένο στο θάνατο του θρυλικού οπλαρχηγού.
Απεικονίζει τη νυχτερινή επίθεση του Μάρκου Μπότσαρη και των Σουλιωτών του στο στρατόπεδο του Μουσταή Πασά στο Κεφαλόβρυσο Καρπενησίου  (21 Αυγούστου 1823), κατά την οποία ο ήρωας τραυματίστηκε θανάσιμα. Στη μάχη αυτή 240 Έλληνες αγωνιστές συνέτριψαν 4000 στρατοπεδευμένους Τούρκους στρατιώτες σε μια ολονύκτια επίθεση. Το έργο ήταν παραγγελία του Μ. Ροδοκανάκη που διέμενε στη Μασσαλία. Με το θάνατο του Ντελακρουά έμεινε ημιτελές. Γάλλος ιστορικός τέχνης Τεοφίλ Σιλβέστρ που είχε δει τον πίνακα άθικτο το 1864, έγραψε ότι με δύο ημέρες επιπλέον εργασίας, θα είχε γίνει ένας υπέροχος πίνακας. Ο πίνακας βρίσκεται σήμερα στο μουσείο του Τολέδο στην Ισπανία

Η σουλιώτικη ομορφιά

Δύο Όψεις των Κοστουμιών των Σουλιωτών

Ένα από τα όχι πολύ γνωστά έργα του Ντελακρουά είναι το «Δύο όψεις ενδυμασιών Σουλιωτών» (1824 – 1825). Απεικονίζει δύο φιγούρες ντυμένες με παραδοσιακή σουλιώτικη ενδυμασία, η οποία υποδηλώνει την πολιτιστική και εθνική ταυτότητα των Σουλιωτών. Η ενδυμασία της φιγούρας αριστερά υποδηλώνει έναν συνδυασμό χρηστικότητας και αισθητικής παραδοσιακής για την ενδυμασία των Σουλιωτών, αναδεικνύοντας τις πολιτισμικές ρίζες.
Η μορφή στα δεξιά απεικονίζεται στραμμένη προς τα εμπρός, επίσης στολισμένη με λευκά ενδύματα με περίπλοκες λεπτομέρειες. Και οι δύο φιγούρες έχουν ζωγραφιστεί με ένα χαλαρό, ρευστό ύφος που δίνει προτεραιότητα στην ανάδειξη της κίνησης και στον πλούτο των κοστουμιών έναντι της λεπτομέρειας, ένα σήμα κατατεθέν της ρομαντικής επιθυμίας να εκφραστεί το συναίσθημα και η ατομικότητα.

Last modified: 24/03/2026