Παρελθόν και παρόν στο έργο του Κώστα Θεοφανίδη

Μελίτα Εμμανουήλ
Καθηγήτρια Ιστορίας Τέχνης, Ε.Μ.Π.

Ο  Κώστας Θεοφανίδης παρουσίασε πρόσφατα τη νέα του δουλειά στη γκαλερί «Αγκάθι» στην Αθήνα. Δεν είναι η πρώτη του ατομική έκθεση, αφού φωτογραφίες έχει παρουσιάσει και σε άλλες εκθέσεις τόσο στην Ελλάδα, όσο και στο εξωτερικό, με πιο σημαντική ίσως αυτή στο Atelier PH7 στις Βρυξέλλες το 2010. Η ενασχόληση με τη φωτογραφία χρονολογείται ήδη από τα πρώτα του φοιτητικά χρόνια στην ιατρική και, αργότερα,  στην ψυχιατρική και συνεχίζεται συστηματικά και με αφοσίωση μέχρι σήμερα. Είναι ενδιαφέρον ότι ο Θεοφανίδης δεν επαναπαύθηκε στην ευκολία της κατακτημένης γνώσης , αλλά συνέχισε να μαθαίνει  τεχνικές και μεθόδους τόσο παλαιές όσο και σύγχρονες,  με την υπομονή, επιμονή και μεθοδικότητα ενός  σοφού επιστήμονα,  «μεσαιωνικού» τύπου, θα έλεγε κανείς, ο οποίος, αντίθετα με τους υπόλοιπους σύγχρονους ανθρώπους,  δεν έδειξε ποτέ να αισθάνεται ότι τον απειλεί ο χρόνος!

Οι τεχνικές που χρησιμοποίησε ο Κώστας Θεοφανίδης για τις φωτογραφίες που θα εκτεθούν στο «Αγκάθι» ονομάζονται wet plate collodion και platinum palladium printing (πλατινοτυπία): πρόκειται για δύο μεθόδους που έγιναν γνωστές από το 1850 περίπου και που, με τα σημερινά δεδομένα είναι δύσκολες, αφ’ ενός λόγω της σπανιότητας ή της δυσκολίας εύρεσης των υλικών, και αφ’ ετέρου, λόγω της ευαισθησίας και της προσοχής που απαιτείται από το φωτογράφο κατά τη διάρκεια της εκτέλεσής τους.  Με την τεχνική wet plate collodion χρησιμοποιείται εμπλουτισμένο κολλόδιο με άλατα σε φύλλα τζαμιού για τη δημιουργία φωτογραφικών αρνητικών. Η όλη διαδικασία της φωτογράφισης, εμφάνισης και στερέωσης πρέπει να γίνει πριν στεγνώσουν τα χημικά πάνω στην πλάκα που είναι γυάλινη ή από αλουμίνιο, αλλιώς η φωτογραφία καταστρέφεται.  Η πλατινοτυπία από την άλλη πλευρά απαιτεί μεγάλη ευαισθησία και προσοχή από τον φωτογράφο,  για να μπορέσει να αποδώσει τις άπειρες  τονικές γκάμες. Εδώ το αρνητικό πρέπει να έχει μεγάλες διαστάσεις και τυπώνεται σε χαρτί ακουαρέλας.ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΚΩΣΤΑΣ

Στην έκθεση στο «Αγκάθι» οι φωτογραφίες του Κώστα Θεοφανίδη ξεχωρίζουν όχι μόνο με την τελειότητα της εκτέλεσης, αλλά κυρίως με τη δύναμη και την παράξενη εκφραστικότητα  που εκπέμπουν. Θέματα συνηθισμένα, όπως πορτραίτα, λουλούδια και γυμνά, αποτυπώνονται στη μνήμη του θεατή σαν ένα ιστορικό γεγονός που συνέβη κάποια στιγμή στο παρελθόν και, με έναν παράξενο τρόπο, συνεχίζει να ισχύει στο διηνεκές.  Τα πρόσωπα μένουν ακίνητα στο χρόνο   και τα λουλούδια μετατρέπονται σε απειλητικούς χθόνιους οργανισμούς. Ο Θεοφανίδης, πραγματεύεται με έναν εντελώς ιδιαίτερο τρόπο και το γυναικείο γυμνό με την τεχνική του wet plate collodion, προχωρώντας, εδώ, πιο βαθιά στην «προσωπική» του αναζήτηση επάνω στα θέματα της φωτογραφικής ερμηνείας. Για τα «γυμνά» χρησιμοποιεί δύο μοντέλα, νέα κορίτσια, τα οποία  δεν φανερώνουν το πρόσωπό τους. Τα σώματα, εν τούτοις,  ενώ δεν αποδίδονται με ρεαλιστικές λεπτομέρειες, αποκαλύπτουν ουσιώδη γνωρίσματα που αφορούν στην ταυτότητά τους, φυσική και συναισθηματική.
Το αισθητικό αποτέλεσμα της δουλειάς του, τέλος, είναι φανερό ότι προκύπτει σε μεγάλο μέρος  από την προσωπική τεχνική επεξεργασία, αλλά κατά παράδοξο τρόπο φαίνεται και σαν να αναιρείται, αφού παρέχει μία λανθάνουσα εντύπωση  ελευθερίας: οι εικόνες έχουν ιδιότητες που απαντώνται στην καθαρά εικαστική έκφραση, δηλαδή στη ζωγραφική με τα μεγάλα επίπεδα,  ή στο ελεύθερο σχέδιο και στη χαρακτική με τις διαβαθμίσεις των τόνων. Η θέαση των φωτογραφιών αυτών του Κώστα  Θεοφανίδη  δημιουργεί την εντύπωση της μυστικιστικής εμπειρίας και ο θεατής τους οδηγείται σε έναν παρατεταμένο στοχασμό, σαν να γυρίζει και αυτός μαζί τους μέσα στον χρόνο.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Last modified: 19/12/2017