Eve de Medeiros – Μια συζήτηση για το σχέδιο ως καλλιτεχνική πρακτική

Μαρία Ξυπολοπούλου
Φιλόλογος – Συντ. Θεμάτων Πολιτισμού

DDESSINPARIS-AtelierRichelieu-DDESSIN19 Η εγκατάστασή μου στο Παρίσι, συνοδεύτηκε με μεγάλο ενθουσιασμό για όσα θα μπορούσα να ανακαλύψω και κυρίως να παρακολουθήσω με συνέπεια στο χώρο των εικαστικών τεχνών. Μεγάλη εντύπωση μου προκαλούσε πάντα ωστόσο ως επισκέπτρια το τι κρύβεται στο οργανωτικό κομμάτι πίσω από τις μεγάλες φουάρ στις οποίες μπορεί κανείς να συναντήσει καλλιτέχνες από διάφορες γωνιές του κόσμου και να ανακαλύψει ένα μεγάλο αριθμό έργων που αντιπροσωπεύουν συνήθως τις σύγχρονες καλλιτεχνικές τάσεις. Μακριά από τα λαμπερά φώτα και τη γιορτινή ατμόσφαιρα της διεθνούς φήμης Fair FIAC, που μονοπωλεί το ενδιαφέρον των κριτικών, φιλότεχνων, καλλιτεχνών και δημοσιογράφων, ο μήνας Μάρτιος, αποτελεί στο Παρίσι μια μεγάλη γιορτή για το σχέδιο και τις σύγχρονες πρακτικές του. Ανάμεσα σ’ αυτούς που επιλέγουν να προωθήσουν και να στηρίξουν το συγκεκριμένο μέσο, ξεχωρίζει η ιδιαίτερα δραστήρια επιχειρηματίας και καλλιτεχνική διευθύντρια του DDESSINPARIS, Eve de Medeiros. 

  • Πώς και πότε ξεκίνησε η δραστηριότητά σας στον χώρο της σύγχρονης;

Οι αρχικές μου σπουδές στη Νομική με προόριζαν να ασκήσω το επάγγελμα του ποινικού δικηγόρου. Ωστόσο, αποφάσισα ολοκληρώνοντάς τες, να συνεχίσω μελετώντας, στο πλαίσιο ενός νέου κύκλου σπουδών στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης, ιστορία της τέχνης και της σύγχρονης λογοτεχνίας. Κάπου εκεί άρχισα να συνειδητοποιώ το πόσο πολύ μου άρεσε η σύνδεση ανάμεσα στην λογοτεχνία και το σχέδιο, ανάμεσα στην τέχνη και την αφήγηση. Δουλεύω στο χώρο της σύγχρονης τέχνης τα τελευταία 20 χρόνια. Η ίδρυση του DDESSINPARIS ήρθε ως αποτέλεσμα της ολοκλήρωσης μιας μακρόχρονης έρευνας καθώς και μιας πορείας γεμάτη συναντήσεις και ανακαλύψεις. Αυτή η πορεία με βοήθησε να εμβαθύνω στις γνώσεις μου πάνω στη πρακτική του σχεδίου, ξεκινώντας από πιο κλασσικές προσεγγίσεις μέχρι τις πιο σύγχρονες. Νομίζω ότι αυτό που με ενθουσίασε και με οδήγησε στο να δραστηριοποιηθώ επαγγελματικά στο χώρο της σύγχρονης τέχνης είναι η περιέργεια και η ευαισθησία απέναντι σε κάθε δημιουργική μορφή και κυρίως στα σύγχρονα εκφραστικά μέσα. Μου αρέσει να αντιπαραθέτω την δική μου οπτική στον κόσμο και στην πραγματικότητα με την οπτική των άλλων γύρω μου, να ενθαρρύνω την διάδραση και τον διάλογο.Photo Diane Arques

  • Από το 2013, διοργανώνετε στο Παρίσι με μεγάλη επιτυχία το salon dart DDESSINPARIS. Πώς προέκυψε η ιδέα υλοποίησης αυτού του πρότζεκτ; 

Ξεκίνησα να σκέφτομαι τη δημιουργία του DDESSINPARIS παρατηρώντας πώς ,τόσο οι νέοι καλλιτέχνες όσο και οι νέοι γκαλερίστες της εικαστικής σκηνής εκείνης της εποχής, δεν είχαν τις ίδιες ευκαιρίες, με τους μεγαλύτερους και ήδη γνωστούς συναδέλφους τους , ως προς το να παρουσιάσουν τη δουλειά τους σε διακεκριμένες και ισχυρές φουάρ τέχνης. Το στοίχημα αυτής της πρωτοβουλίας για εμένα ήταν να καταφέρω να κάνω γνωστή σ’ ένα ευρύτερο κοινό συλλεκτών και φιλότεχνων μια νέα μέχρι τότε και ασφαλώς μικρότερη εικαστική σκηνή που δραστηριοποιούταν γύρω από το σχέδιο, τα κόμικς, τη ζωγραφική και την εικονογράφηση. Μέσα από αυτή την ετήσια εκδήλωση, υποστηρίζω εδώ και 8 συνεχόμενα χρόνια μια οπτική της σύγχρονης τέχνης εστιασμένη κυρίως στο σχέδιο. Με ενδιαφέρει η ανακάλυψη μιας νέας δυναμικής, η ανάδειξη της διαφορετικότητας και η δημιουργία ενός γόνιμου διαλόγου. Πρόκειται για ένα όραμα που δίνει κεντρική θέση στη δέσμευση και το νόημα και φιλοδοξεί να προσφέρει έναν νέο και αρκετά ανοιχτό ορισμό στις σύγχρονες πρακτικές του σχεδίου.

  • Γιατί επιλέξατε το σχέδιο; Πώς εξηγείται σύμφωνα με εσάς το μεγάλο ενδιαφέρον που εκδηλώνεται σήμερα στις ευρωπαϊκές καλλιτεχνικές σκηνές για το σχέδιο; Δεν βρίσκετε ότι εν μέρει είναι αντιθετικό αυτό το ενδιαφέρον με την τάση απομάκρυνσης της ζωγραφικής από τους «σύγχρονους» θεσμούς και τα «σύγχρονα» ιδρύματα θεωρώντας την μια «νεκρή» και «παραδοσιακή» πρακτική;

Για πολλά χρόνια, συμπορεύτηκα με επαγγελματίες του κλασσικού σχεδίου και κυρίως με εμπόρους σχεδίων του 18ου αιώνα, γεγονός που με οδήγησε να ενταχθώ στην ομάδα του βραβείου Marcel Duchamp και στην συνέχεια να συνεργαστώ με την Fondation Guerlain πάνω στο σύγχρονο, πλέον, σχέδιο. Οι Guerlain, που αποτελούν τους πρώτους μεγάλους συλλέκτες του σύγχρονου σχεδίου, μου μετέδωσαν μέσα από την συνεργασία μας τον ενθουσιασμό τους και το πάθος τους γι’ αυτό το καλλιτεχνικό μέσο. Χάρη σε αυτούς αγάπησα το σχέδιο σε μια περίοδο που οι υπόλοιποι γύρω μου δεν έδειχναν να τους τραβάει ιδιαίτερα αυτό το μέσο. Για πολλά χρόνια μάλιστα η αγορά του σχεδίου παρέμενε παντελώς κλειστή, αντιμετωπίζοντας σημαντικές δυσκολίες να αναπτύξει μια πολιτική μεγαλύτερης ορατότητας και να αγγίξει ένα ευρύτερο κοινό. Το σχέδιο λειτουργούσε ως «φωλιά» για κάποιους ερασιτέχνες που δεν ενδιαφέρονταν παρά μόνο για μια κλασσική πρακτική. Όταν γύρω στο 2000 ξεκίνησα να κάνω μια έρευνα αγοράς σε διάφορες γκαλερί σχετικά με το σχέδιο οι απαντήσεις τους ήταν αρνητικές, με τις περισσότερες να απαντούν μάλιστα πως δεν ενδιαφέρονται να παρουσιάσουν το συγκεκριμένο εικαστικό μέσο. Αυτή ήταν η εικόνα που αντιπροσώπευε τις γαλλικές γκαλερί μέχρι και τις αρχές του 2010. Σήμερα, ασφαλώς, τα πράγματα έχουν αλλάξει πάρα πολύ, και έχουμε μέχρι και κάποιες γκαλερί και χώρους που ειδικεύονται σ ’αυτό το είδος.
Κατά τη γνώμη μου αυτό το καινούριο ενδιαφέρον, που συνεχώς μεγαλώνει, γύρω από το σχέδιο οφείλεται στο συνδυασμό πολλών θετικών παραμέτρων που προέκυψαν σταδιακά στα επόμενα χρόνια. Πιο συγκεκριμένα, η δημιουργία του Salon du dessin de la Semaine du dessin [Εβδομάδα έκθεσης σχεδίου] το 1999, η καθιέρωση του βραβείου Florence & Daniel Guerlain για το σύγχρονο σχέδιο,  η δωρεά στο Pompidou 1200 σχεδίων της συλλογής των Guerlain το 2012, η δημιουργία του Drawing Now Fair το 2007 και μια σειρά άλλων πρωτοβουλιών συνείσφεραν στην ανάδειξη και την αναγνώριση του σχεδίου ως μια σύγχρονη και ενδιαφέρουσα καλλιτεχνική πρακτική. Όλες αυτές οι ενέργειες τόνωσαν ταυτόχρονα την αγορά τέχνης και ενεργοποίησαν τους συλλέκτες και τους φιλότεχνους να στραφούν προς ένα μέσο πιο προσιτό οικονομικά απ’ ότι ήταν – και είναι – η ζωγραφική.

  • Ποιες είναι οι μεγαλύτερες δυσκολίες που συναντήσατε μέχρι τώρα ;

Θα έλεγα η απροθυμία άλλων φορέων που δραστηριοποιούνται στον ίδιο τομέα για άμυλα. Από τις αρχές κιόλας του ξεκινήματος του DDESSINPARIS αντιμετωπίστηκε με μεγάλο ανταγωνισμό. Για πολύ καιρό έπρεπε να αγωνίζομαι μέσω σκληρής εργασίας και οπλισμένη με τις πεποιθήσεις μου, ώστε να επιβάλλω την μοναδικότητα του πολιτιστικού προϊόντος που προτείνω. Φυσικά υπάρχουν και όλες οι άλλες κλασσικές δυσκολίες που αντιμετωπίζει ο καθένας όταν ξεκινάει μια επιχειρηματική δραστηριότητα

  • Το περιβάλλον των φουάρ είναι πράγματι δύσκολο και ανταγωνιστικό. Ακόμη περισσότερο όταν μιλάμε για μια μεγάλη μητρόπολη τέχνης, όπως είναι η περίπτωση του Παρισιού. Γιατί επιλέξατε να μπείτε σ’αυτή την διαδικασία ; Γιατί να διοργανώσετε μια δική σας φουάρ και να μην δημιουργήσετε μια γκαλερί; Τι σας τράβηξε τελικά σ’ αυτή την δομή διοργάνωσης εκθέσεων;

Από την πρώτη του έκδοση το 2013, το DDESSINPARIS το οραματίζομαι ως μια απαραίτητη και συμπληρωματική πρόταση στην υπάρχουσα πραγματικότητα, όσον αφορά τις εκθέσεις που είναι αφιερωμένες στο σχέδιο. Ο στόχος μου ήταν να επικεντρώσω και να στοχεύσω τις προσπάθειες μου στην δημιουργία ενός πραγματικού κέντρου γύρω από τις σύγχρονες καλλιτεχνικές πρακτικές που σχετίζονται με το σχέδιο. Το μοντέλο του συγκεκριμένου σαλονιού επιτρέπει η ιδέα αυτή να διευρυνθεί και ακόμη και να εξαντληθεί μέσα από την προώθηση και την γνωστοποίηση μιας πλούσιας και ποικιλόμορφης εικαστικής σκηνής.

  • Η εκδήλωση λαμβάνει χώρα κατά τη διάρκεια μιας σημαντικής εβδομάδας για το σύγχρονο σχέδιο. Μπορούμε να σημειώσουμε για παράδειγμα το Drawing Now fair. Προσπαθείτε να διακρίνετε τον εαυτό σας από τους «ανταγωνιστές» σας ή νομίζετε ότι μπορούν να λειτουργήσουν όλες αυτές οι εκδηλώσεις συμπληρωματικά η μια στην άλλη; Τι το διαφορετικό προσφέρει το DDESSINPARIS σε έναν πολύ ανταγωνιστικό πεδίο μεταξύ άλλων εκθέσεων;

Δεν προσπαθώ κατ’ ανάγκη να διακρίνω τον εαυτό μου από τα άλλα εμπορικά εγχειρήματα, διότι δεν σκέφτομαι τον ανταγωνισμό. Ο στόχος μου είναι να ολοκληρώσω ένα «οικοσύστημα» αφιερωμένο στο σύγχρονο σχέδιο, το οποίο με συναρπάζει και επομένως να εμπλουτίσω την γενικότερη πρόταση που απευθύνεται στο κοινό και τους λάτρεις της τέχνης κατά τη διάρκεια της εβδομάδας σχεδίου στο Παρίσι.

  • Στις φουάρ τέχνης, οι ιδιοκτήτες των γκαλερί και οι καλλιτέχνες έχουν πολύ συγκεκριμένο ρόλο στα μάτια του κοινού. Συχνά όμως δεν μπορούμε να φανταστούμε τη δουλειά που κρύβεται πίσω από όσους ο ρόλος τους  δεν είναι εμφανής. Θα μπορούσατε να μας παρουσιάσετε τα στάδια της διοργάνωσης ενός μεγάλου ετήσιου καλλιτεχνικού γεγονότος όπως είναι το DDESSINPARIS; Ποια είναι για παράδειγμα τα κριτήρια επιλογής των συμμετεχόντων ; Πώς εργάζεστε στο διάστημα που μεσολαβεί από το ένα έτος στο άλλο;Photo Diane Arques

Όπως όλες οι ιστορίες, έτσι και αυτή της τέχνης γράφεται από τους καλλιτέχνες και τους ανθρώπους που τους ανακαλύπτουν και αποτελεί μέρος μιας συνεχούς εξέλιξης ενός μεταβαλλόμενου κόσμου. Τόσο οι παλιοί όσο και οι νέοι καλλιτέχνες ενεργοποιούνται από την ίδια δημιουργική και ζωτική ενέργεια όμως οι εμπνεύσεις τους και οι πορείες που ακολουθούν αλλάζουν ανάλογα με το περιβάλλον στο οποίο εντάσσονται.  Κάθε χρόνο λοιπόν, όλα αλλάζουν. Το DDESSINPARIS χαίρεται μ ‘αυτή την αλλαγή, γιατί ακριβώς δεν ενδιαφέρεται ο θεσμός μας ούτε να «ελέγξει» το σχέδιο ούτε να το εγκλωβίσει σε μια «επιτυχημένη συνταγή» που θα μας καθησύχαζε ως διοργανωτές. Επιλέγουμε αντιθέτως να κινηθούμε διαφορετικά, να παρακολουθήσουμε το σχέδιο μέσα από την σύγχρονη εξέλιξή του και να καλωσορίσουμε την τρέχουσα σκηνή των δημιουργών που το εντάσσουν στην πρακτική τους.
Συνεπώς, η δουλειά μου είναι πλουραλιστική και εστιάζει στην εξερεύνηση και τη συζήτηση των νέων ιδεών που προκύπτουν καθημερινά και στην δημιουργία νέων ευκαιριών. Αυτό απαιτεί συνεχή περιέργεια από την πλευρά μας και μας υποχρεώνει να δώσουμε αδιάκοπη προσοχή στην ανακάλυψη νέων δυναμικών ταλέντων, νέων περιοχών και νέων πρωταγωνιστών.
Ο κόσμος, οι επισκέπτες δεν γνωρίζουν πως πρόκειται για ένα καθημερινό έργο που απαιτεί σημαντική επένδυση από την πλευρά μου, αλλά το συνεχίζω με την ελπίδα να συμμετέχω με τον τρόπο μου στη δημιουργία ενός χώρου ανταλλαγής και ζωντανής δημιουργικότητας, σε ένα ζεστό και φιλικό πνεύμα ποιότητας που χρειάζεται ο χώρος της σύγχρονης τέχνης. Η δουλειά μου μέσα από την διεύθυνση του DDESSIN , πιο συγκεκριμένα, είναι να δημιουργήσω έναν εικαστικό χώρο χωρίς σύνορα στον οποίο οι καλλιτέχνες, οι συλλέκτες τους, οι επαγγελματίες του χώρου της τέχνης και το κοινό να μπορούν να συναντηθούν και να συζητήσουν για την εξέλιξη των καλλιτεχνικών πρακτικών. Η προετοιμασία για μια έκθεση σύγχρονης τέχνης είναι πολύ απαιτητική και πραγματοποιείται ακούραστα όλο το χρόνο. Ταξιδεύω στις τέσσερις γωνιές του Παρισιού και του κόσμου, ενθουσιασμένη σε αυτή την αναζήτηση, ανακαλύπτοντας συναρπαστικούς καλλιτέχνες και σκηνές, αλληλοεπιδρώντας με τους επαγγελματίες της τέχνης και το κοινό. Αυτή η έρευνα με οδήγησε για παράδειγμα στο Μεξικό ή την Τυνησία περνώντας μέσω της Αυστραλίας, της Βραζιλίας, της Ιαπωνίας, του Τόγκο, της Νότιας Αφρικής, του Βελγίου, του Βιετνάμ, του Ιράν ή της Ρουμανίας και πολλών άλλων χωρών.
Τα κριτήρια επιλογής των καλλιτεχνών και των γκαλερί είναι πολλαπλά και συχνά υποκειμενικά, θα ήθελα απλώς να πω ότι οι προτάσεις που δεχόμαστε θετικά πρέπει πάντα να εξυπηρετούν έναν από τους κύριους στόχους της εκδήλωσης: να δημοσιοποιήσει το σχέδιο σε όλες τις μορφές του και σε όλες τις λειτουργίες του, ως μέσο αυτόνομο, να δημοσιοποιήσει τις νέες γεωγραφικές περιοχές ως περιοχές σημαντικές για τη δημιουργία ή τη διάδοση του σχεδίου, να ανοίξει ένα γόνιμο διάλογο γύρω από διάφορες προβληματικές, να γνωστοποιήσει στο κοινό νέους τομείς δημιουργίας και πειραματισμού, να προωθήσει την κατάρτιση και την εκπαίδευση ως μέσο για την εμπλοκή σε ανάλογες δραστηριότητες · και τέλος να προωθήσει (ή και γιατί όχι να ανακαλύψει εν νέου) ταλαντούχους καλλιτέχνες.

  • Πολλοί καλλιτέχνες που συμμετείχαν ήδη από την πρώτη χρονιά το 2013, έγιναν στην συνέχεια μετά από αυτό ιδιαίτερα γνωστοί. Μερικά παραδείγματα είναι οι Massinissa Selmani, Sascha Nordmeyer, Lucie Picandet, François Réau και ο Nelson Makamo. Ποιος πιστεύετε ότι είναι ο ρόλος μιας φουάρ σύγχρονης τέχνης;  Είναι απλώς το εμπόριο;  Και ο άνθρωπος που διαχειρίζεται μια επιχείρηση τέχνης σε ποια κατεύθυνση θα πρέπει να κινείται ; Είναι ένας έμπορος τέχνης ; ένας κυνηγός ταλέντων; Ένας μάνατζερ προώθησης τους;  Ή τελικά κάποιος που θα πρέπει να συνοψίζει όλα τα παραπάνω χαρακτηριστικά;

Το DDESSINPARIS, από την ίδρυσή του, προσφέρει ένα πραγματικό εφαλτήριο για τη νεανική καλλιτεχνική σκηνή που ασχολείται με όλες τις μορφές σχεδίου και για τις γκαλερί που την υπερασπίζονται στη Γαλλία και στο εξωτερικό.
Προσφέροντάς στο σχέδιο μεγάλη προβολή, παράλληλα με τις πλέον ειδικευμένες γκαλερί, το DDESSINPARIS συμβάλλει στη γνωστοποίηση και αναγνώριση μιας καλλιτεχνικής σκηνής του μέλλοντος, η οποία αναζωογονεί και πειραματίζεται με αυτό το μέσο χωρίς περιορισμούς. Προκειμένου να διασφαλιστεί η συνέχεια της εκδήλωσης καθώς και η υποστήριξη της νέας σκηνής του σύγχρονου σχεδίου, είναι βέβαια απαραίτητο να βρεθεί μια δίκαιη ισορροπία μεταξύ των εμπορικών και οικονομικών προκλήσεων ενός γεγονότος αυτού του μεγέθους και των αρχικών μας φιλοδοξιών υποστήριξης και προώθησης τους. Ο ρόλος μιας σύγχρονης φουάρ όπως είναι το DDESSINPARIS είναι πάνω απ ‘όλα να ενθαρρύνει την ανακάλυψη και τον διάλογο, αλλά αυτή η αποστολή πρέπει να βασίζεται σε ένα σταθερό οικονομικό μοντέλο προκειμένου να συνεχίζεται να υλοποιείται και μακροπρόθεσμα.

  • Η  κολλημένη μπανάνα στον τοίχο (Comedian, 2019) , έργο του καλλιτέχνη Maurizio Cattelan, που εκτέθηκε στην φουάρ Art Basel στο Μαϊάμι από τη γκαλερί Perotin απασχόλησε ιδιαίτερα την επικαιρότητα. Έχουν γίνει πολλές συζητήσεις στον Τύπο και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η Art Basel, όπως και η Galerie Perotin είναι δύο πολιτιστικά προϊόντα που έχουν μεγάλη επιτυχία στον τομέα σας. Μπορούμε να μιλήσουμε σήμερα για ιστορίες επιτυχίας (success stories) και «συνταγές» για την επιτυχία στην οργάνωση μιας φουαρ ή μιας εμπορικής έκθεσης;

Όπως σε όλους τους καλλιτεχνικούς χώρους, έτσι και στα εικαστικά υπάρχει το αντίστοιχο “star system”. Όλες οι οικονομικές αγορές έχουν επίσης τα δικά τους φαινόμενα μόδας,  μεγάλες φίρμες και φυσικά ψάχνουν να χρησιμοποιήσουν όσο πιο  εύστοχες πολιτικές επικοινωνίας για το προϊόν τους. Σ’αυτή την περίπτωση, μιλάμε κατά τη γνώμη μου, για μια τέχνη των «εικονογραφημάτων» που θέλει να προκαλέσει και να ενταχθεί στο ρεύμα της εποχής μας. Ο καλλιτέχνης που την παράγει ωστόσο οφείλουμε να πούμε ότι είναι κάποιος που μας έχει συνηθίσει σε πιο ευχάριστες εκπλήξεις, με εκπληκτικής πλαστικότητας έργα, που μας οδηγούν, πρέπει να αναγνωρίσουμε, στο να σκεφτούμε σοβαρότερα τις σύγχρονες κοινωνίες.

  • Τι είναι μια “αναδυόμενη” σκηνή για εσάς σύμφωνα με την εμπειρία σας; Ο όρος «emergent» χρησιμοποιείται όλο και περισσότερο τα τελευταία χρόνια. Είναι μια έννοια που συνδέεται με μια ηλικία, μια πνευματική προσέγγιση, ένα επίπεδο εμπειρίας;

Ο όρος «αναδυόμενος» χρησιμοποιείται πράγματι όλο και περισσότερο και αυτό είναι κατά τη γνώμη μου για καλό. Θα προτιμούσα βέβαια τον όρο «νέος», χωρίς να αναφέρεται στην ηλικία, αλλά στο επίπεδο της φήμης του καλλιτέχνη, της γκαλερί ή της σχετικής επιχειρηματικής δομής. Ο όρος μπορεί επίσης να αναφέρεται στο επίπεδο ωρίμανσης της εργασίας, σε μια πρόσφατη αλλά μοναδική πρακτική της κατάρτισης ενός καλλιτέχνη – γκαλερίστα. Είναι ένας όρος που πάντα φέρνει μαζί του μια μορφή ελπίδας, αυτή της εκκόλαψης, της ανακάλυψης ενός καινούριου ταλέντου που θα μπορούσε να σηματοδοτήσει την εποχή του. Η εμφάνιση λοιπόν του συγκεκριμένου όρου είναι μια ελπίδα, μια υπόσχεση, ένα «ραντεβού» με το μέλλον.

  • Πριν ολοκληρώσουμε αυτή τη συζήτηση, θα ήθελα να σας ρωτήσω, πώς εύχεστε να εξελιχθεί το DDESSINPARIS στα επόμενα χρόνια;

Το DDESSINPARIS εξελίσσεται ανάλογα με τον κόσμο και τους καλλιτέχνες. Η δομή του μπορεί να αλλάξει μόνο μέσα από την ανανέωση των πρακτικών σχεδίου και τις συνεχείς ανακαλύψεις. Θα επιμείνω ωστόσο και στη σημασία της υπεράσπισης κάποιων βασικών αξιών στην διοργάνωση μιας φουάρ που δεν είναι άλλες από την προσεκτική επιλογή των γκαλερί, των καλλιτεχνών και των προτεινόμενων πρότζεκτ.

Event Information
Επόμενη διοργάνωση του DDESSINPARIS από 27 – 29 Μαρτίου 2019, στο Atelier RichelieuΠερισσότερες πληροφορίες για το DDDESSIN PARIS & την Eve de Madeiros: www.ddessinparis.com

Last modified: 29/01/2020