Το Άγαλμα Ελευθερίας και η ελπίδα εκατομμυρίων ψυχών που  αποζητούσαν το αμερικάνικο όνειρο

17 Ιουνίου 1885 έφθασε στο λιμάνι της Νέας Υόρκης

Δώρο του γαλλικού έθνους προς το αμερικανικό είναι το Άγαλμα της Ελευθερίας που εδώ και 134 χρόνια δεσπόζει στη θαλάσσια είσοδο της Νέας Υόρκης και αποτελεί το σύμβολο της Ελευθερίας, Δημοκρατίας αλλά και δύναμης των ΗΠΑ. Το κολοσσιαίο γλυπτό δημιούργησε ο Γάλλος γλύπτης Frederic-Auguste Bartholdi από σφυρήλατο χαλκό ενώ ο Alexandre-Gustave Eiffel (ο δημιουργός του Πύργου του Άιφελ), σχεδίασε το χαλύβδινο πλαίσιο του αγάλματος.
Όταν το 1865 τερματιζόταν ο αμερικανικός εμφύλιος πόλεμος ο Γάλλος ιστορικός Edouard de Laboulaye πρότεινε στη χώρα του τη χειρονομία αυτή προς τις Ηνωμένες Πολιτείες για να συμβολίζει την εδραίωση της ειρήνης, ουσιαστικά τη γέννηση ενός έθνους και την  οικοδόμηση μιας βιώσιμης δημοκρατίας.
Στον καλλιτέχνη Frederic Auguste Bartholdi τέθηκε ως χρονικό όριο παράδοσης του γλυπτού το έτος 1876 που θα γιορταζόταν η εκατονταετηρίδα της Διακήρυξης της Ανεξαρτησίας. Και ενώ οι Γάλλοι θα υλοποιούσαν το γλυπτό, η αμερικανική πλευρά ανέλαβε τη δημιουργία του βάθρου πάνω στο οποίο θα το τοποθετούσαν. Αυτή η παράλληλη προσπάθεια ήταν ένα ακόμη σύμβολο της φιλίας μεταξύ των λαών.
Η κατασκευή του αγάλματος ξεκίνησε τελικά το 1875 καθώς καθυστερούσε η συγκέντρωση των χρημάτων.

Frederic Auguste Bartholdi ο δημιουργός του Αγάλματος της Ελευθερίας

Η αρχική πρόταση του Bartholdi για την ονομασία του αγάλματος ήταν «Άγαλμα της ελευθερίας φωτίζει τον κόσμο» και απεικόνισε γυναίκα που κρατάει ένα πυρσό στο υπερυψωμένο δεξί της χέρι και μία πλάκα στο αριστερό της πάνω στην οποία είναι χαραγμένη η ημερομηνία υιοθέτησης της Διακήρυξης Ανεξαρτησίας «4η Ιουλίου 1776». Λέγεται ότι για το πρόσωπο της Ελευθερίας ο Bartholdi χρησιμοποίησε το πρόσωπο της μητέρας του. Για το δέρμα χρησιμοποίησε μεγάλα φύλλα χαλκού τα οποία σφυρηλάτησε (μέθοδο repousse).
Ο σκελετός πάνω στον οποίο συναρμολόγησε ο Φρεντερίκ Ωγκύστ Μπαρτολντί το δέρμα σχεδιάστηκε και κατασκευάστηκε από τον Αλεξάντρ Γκουστάβ Άιφελ. Ο σκελετός είναι ένας πυλώνας από σίδηρο και χάλυβα που επιτρέπει στο χάλκινο περίβλημα και κινείται ανεξάρτητα, στοιχείο απαραίτητο για να αντέχει τους ισχυρούς ανέμους στη συγκεκριμένη θέση του λιμανιού της Νέας Υόρκης.

Παρίσι, 4 Ιουλίου 1881. Η παρουσίαση του αγάλματος στον υπουργό εξωτερικών των ΗΠΑ Levi Parsons Morton

Το 1885 ο Μπαρτολντί ολοκλήρωσε το άγαλμα το οποίο για να ταξιδέψει στην Αμερική αποσυναρμολογήθηκε και συσκευάστηκε σε 200 κιβώτια. Έφθασε στο λιμάνι της Νέας Υόρκης με τη γαλλική φρεγάτα Isere στις 17 Ιουνίου 1885. Η συναρμολόγηση και τοποθέτηση του αγάλματος στο βάθρο διήρκησε τέσσερις μήνες.
Το βάθρο κατασκευάστηκε με συνεισφορές του κόσμου. Ένας από αυτούς που συνέβαλαν με τα γραπτά του στη συγκέντρωση των χρημάτων ήταν και ο εμβληματικός δημοσιογράφος των ΗΠΑ Τζόζεφ Πούλιτζερ. Το βάθρο σχεδίασε ο αρχιτέκτονας Richard Morris Hunt. Τα αποκαλυπτήρια του αγάλματος έγιναν στις 28 Οκτωβρίου 1886 από τον 22ο πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών Γκρόβερ Κλίβελαντ.

Η πλάκα με την επιγραφή Διακήρυξης Ανεξαρτησίας «4η Ιουλίου 1776».

Το άγαλμα της Ελευθερίας έγινε όνειρο ελπίδας για περισσότερους από δώδεκα εκατομμύρια μετανάστες που έφθαναν στις ΗΠΑ και ως πρώτος σταθμός υποδοχής και ελέγχου ήταν το νησί Ellis, ακριβώς απέναντι από το νησάκι Bedloe όπου βρίσκεται το άγαλμα της ελευθερίας. Το συνολικό ύψος είναι 93 μέτρα, 46,05 το άγαλμα και 46,95 το βάθρο, ενώ η ακτίνες του στέμματος είναι περίπου 3,5 μέτρα. Το βάρος είναι συνολικά 200 τόνοι (130 τόνοι η εσωτερικής δομή από σφυρήλατο σίδηρο και χάλυβα και 88 τόνοι το κέλυφος από χαλκό).

Η μητέρα του γλύπτη, το πρόσωπο της οποίας – κατά μία εκδοχή- χρησιμοποίησε ως «μοντέλο» για το άγαλμα της Ελευθερίας

Ο λόγος για τη δημιουργία ενός γιγαντιαίου αγάλματος την εποχή εκείνη, τέλη 19ου αιώνα θυμίζει κάπως την εποχή μας. Η Ευρώπη βρισκόταν σε έναν εμπορικό πόλεμο. Κάθε χώρα επιδίωκε τη στιγμή της δόξας, της προβολής και της επίδειξης δύναμης. Η Γαλλία είχε χάσει μέρος της δύναμης της στη δεκαετία του 1870 στον πόλεμο με την Πρωσία. Και η οικονομική δύναμη αποδεικνύεται με πραγματικά επιτεύγματα κι αυτά περιλαμβάνουν τις τέχνες, την πολιτική (διπλωματία) και πάνω απ’ όλα την τεχνολογία. Για τη Γαλλία η δημιουργία ενός μνημειώδους αγάλματος ήταν για την εποχή μια μεγάλη πρόκληση, τόσο για την ικανότητα να το αποτολμήσει, να το σχεδιάσει όσο και για να το υλοποιήσει.

Το άγαλμα της Εελευθερίας είχε γίνει θρύλος από τις πρώτες μέρες που ανακοινώθηκε η δημιουργία του. Το 1878  το εντυπωσιακό κεφάλι του άγαλματος το οποίο είχε ολοκληρωθεί εκτέθηκε στην Παγκόσμια Έκθεση του Παρισιού.

Εκτός από τις σχεδιαστικές προδιαγραφές, υπάρχουν περιορισμοί μεταφοράς του φορτίου, αντοχής του γλυπτού στον αέρα κάτι που για να επιλυθεί χρειαζόταν τεχνογνωσία και κατασκευαστικές δυνατότητες. Ο τεντωμένος βραχίονας π.χ ήταν μια μεγάλη πρόκληση, διότι δεν υπάρχει στήριξη από το έδαφος. Η κατασκευή του αγάλματος υπήρηε από μόνη της μια προβολή της Γαλλικής Μηχανικής, μηχανικής υπό την έννοια των δημοσίων έργων. Το γλυπτό είχε ένα όφελος για τη Γαλλία, της έπέτρεψε να δείξει σε ολόκληρο τον κόσμο την τεχνογνωσία της. Η Γαλλία με το άγαλμα της Ελευθερίας, έστελνε το μήνυμα ότι ξεπερνούσε οριστικά το ανελεύθερο καθεστώς του Ναπολέοντα και το έκανε με ένα θορυβώδη τρόπο.

Το εργαστήριο του Bartholdi στο Παρίσι

Ο πυρσός (ως θέαμα) πριν τη ενσωμάτωση στο συνολικό γλυπτό

 

28 Οκτωβρίου 1886, τα αποκαλυτπήρια του αγάλαμτος της ελευθερίας από τον πρόεδρο Γκρόβερ Κλίβελαντ

Μετανάστες στο νησί Ellis, απέναντι από το άγαλμα της Ελευθερίας

Το άγαλμα της Ελευθερίας και το νησί Ellis, σήμερα

 

 

 

 

 

 

 

Last modified: 17/06/2019