Σωτήρης Λιούκρας: Όταν οι άνθρωποι στο δημόσιο χώρο δεν είναι παρά «Σκιές στην αγορά»

Η  αναμέτρηση  με  τις  προσωπικές  αξίες.

Γράφει
η Ζωή Γοδόση,

Επίκουρος  Καθηγήτρια  ΤΕΕΤ – ΠΔΜ

Σκιές στην αγορά, 2016, λάδι σε καμβά, 56Χ70εκ.

Ένα δωμάτιο με τοίχους από ουρανό, γεμάτο από υπερμεγέθη αντικείμενα καθημερινής χρήσης που στοιχειοθετούν τις «προσωπικές αξίες» στο έργο του Ρενέ Μαγκρίτ. Ο πίνακας είναι μια αναφορά στο τρόπο με τον οποίο διαμορφώνεται το προσωπικό αξιακό σύστημα μέσα από την διαχείριση της καθημερινότητας. Ο οικείος χώρος, στον οποίο σταδιακά αποσύρεται ο άνθρωπος την εποχή της νεωτερικότητας, καθώς η επαφή του με το δημόσια σφαίρα υποχωρεί και αποκτά έναν τυπικό, διεκπεραιωτικό ρόλο, έχει ιδιαίτερη σημασία ως κέλυφος προστασίας της ιδιωτικής ζωής. Οι «προσωπικές αξίες» στο έργο του Σωτήρη Λιούκρα προβάλλουν με την χαρτογράφηση του ιδιωτικού και του δημόσιου χώρου με βάση τα βιώματα που προκύπτουν από τις δύο αυτές διαφορετικές χωρικές εμπειρίες.

Διαταραχή στον χώρο, 2017, λάδι σε καμβά, 120 Χ 100 εκ.

Ο εσωτερικός χώρος στα έργα του είναι χώρος ανάπαυσης, εργασίας, σκέψης και προσωπικής  πραγμάτωσης. Είναι, παράλληλα, xώρος – καταφύγιο, χώρος της έρευνας του εαυτού και του αυτοπροσδιορισμού μέσα από την εικαστική ενασχόληση, αλλά και τη συνεχή διερώτηση για τον κοινωνικό ρόλο του καλλιτέχνη σήμερα.
Αν ο ιδιωτικός χώρος ταυτίζεται ιδεατά με την ασφάλεια των θερμών και εγκάρδιων προσωπικών σχέσεων, στα έργα του Σωτήρη Λιούκρα η πολυπλοκότητά του δείχνει ότι αυτό μπορεί να αναιρεθεί. Στα εσωτερικά ο χώρος κατακλύζεται από αντικείμενα, η φύση και η θέση των οποίων τίθεται υπό αμφισβήτηση, καθώς αιωρούνται, συμπλέκονται, αλλάζουν θέσεις και είναι αυτά που τον αναδιαμορφώνουν. Τίποτα δεν εμφανίζεται ως δεδομένο και αναλλοίωτο, ιδιαίτερα μέσα από τη διαλεκτική πραγμάτευση του φωτός και της σκιάς. Οι βεβαιότητες υποχωρούν και αυτό που καταγράφεται είναι η ρευστότητα, παρά την δομική, γραμμική αυστηρότητα των εικαστικών και κατ’ επέκταση των κοινωνικών συμβάσεων.

Παραμονή Χριστουγέννων, 2019, λάδι σε καμβά, 105 Χ 130 εκ

Η επικοινωνία ανάμεσα στον εσωτερικό και εξωτερικό χώρο, με τη διαφάνεια των επιφανειών και την εξαϋλωτική χρήση του φωτός, τονίζει τη σχέση ανάμεσα στο δημόσιο και το ιδιωτικό. Ο εξωτερικός χώρος μπορεί να είναι το φυσικό ή το δομημένο περιβάλλον, στοιχεία της εντόπιας εμπειρίας, που είναι όμως υποκείμενη στις διεργασίες μεγάλης κλίμακας που διαμορφώνουν τη σημερινή ζωή. Η σύζευξη των εμπειριών εντός και εκτός του οικείου χώρου στην εικαστική απόδοση θέτει το ερώτημα για τη βούληση της συλλογικής δράσης στον δημόσιο χώρο, όπου εκδηλώνονται οι κοινωνικοί και πολιτικοί ανταγωνισμοί, αλλά και την δυνατότητα για τον σχολιασμό αυτών των θεμάτων μέσα από την εικονοποιητική διαδικασία.

Μεσημεριανό διάλειμμα, 2015, λάδι σε καμβά, 80 Χ1 00 εκ.

Ο ιδιωτικός χώρος είναι το πεδίο της επεξεργασίας της κοινωνικής εμπειρίας, του αναστοχασμού και της ανασύνταξης των δυνάμεων για την επαναφορά στο δημόσιο χώρο. Στα έργα του Σωτήρη Λιούκρα καταγράφεται ο προβληματισμός για την έκθεση του ατόμου στις δύσκολα διαχειρίσιμες εμπειρίες του δημόσιου χώρου και την κοινωνική συνύπαρξη, αλλά και ο κίνδυνος που ενέχει η απόσυρση στην ασφάλεια του ιδιωτικού, η οποία μπορεί να οδηγήσει στην αποδυνάμωση της συνολικής εμπειρίας από τον κόσμο. Οι τίτλοι των έργων είναι ενδεικτικοί για τα ερωτήματα που θέτει ο ζωγράφος ως «Κυνηγός φαντασμάτων» μέσα στην ροή του ιστορικού χρόνου και το «Χωροχρονικό ασυνεχές», όταν οι άνθρωποι στο δημόσιο χώρο δεν είναι παρά «Σκιές στην αγορά».
Φλώρινα, Απρίλιος 2017
Βιβλιογραφική αναφορά: Richard Sennett, Η τυραννία της οικειότητας, Ο δημόσιος και ο ιδιωτικός χώρος στον δυτικό πολιτισμό, Εκδόσεις Νεφέλη, Αθήνα 1999

 

 

 

 

 

Last modified: 28/02/2020