Στέλλα Καπεζάνου: Την τέχνη τη χρησιμοποιεί αυτός που την έχει ανάγκη

greener grass / 91 x 72 cm / mixed media on canvas / 2016

Γράφει η
Εύα Κέκου, Ιστορικός Τέχνης

Η Στέλλα Καπεζάνου αποτελεί ένα παράδειγμα νέας καλλιτέχνιδας με ευοίωνες μόνο προβλέψεις. Κύριο μέσο της η ζωγραφική: Η ενδιαφέρουσα δουλειά της απεικονίζει καθημερινές εικόνες, αλλά και εικόνες που αφορούν την κοινωνία μας – μία κοινωνία δύο ταχυτήτων. Η εμπειρία της Στέλλας από τα μέσα επικοινωνίας – μετουσιώνεται σε χαρτογράφηση ενός κοινωνικού τοπίου, και εικόνες των ανθρώπων γύρω μας.
Συζήτησα με τη Στέλλα -μια εικαστικό που αυτό το καιρό ζει στο εξωτερικό- και της ζήτησα να μας εκθέσει τις απόψεις της για τη δουλειά της αλλά και την εμπειρία της διαμονής της και σπουδών στο Λονδίνο. Η ίδια η Στέλλα έχει ένα ποικιλόμορφο βιογραφικό και την ευελιξία της μετακίνησης σε τομείς – κάτι που συμβαίνει στο εξωτερικό – οι συνθήκες αλλά και η κουλτούρα επιτρέπουν την ενέργεια με επιτυχία σε διαφορετικούς χώρους – κάτι που η Στέλλα γνωρίζει να κάνει με επιτυχία.

  • Τα έργα σου αποτελούν ένα κοινωνικό σχολιασμό – μοιάζουν ως αποτέλεσμα έρευνας εμπλεκόμενη σε ένα περιβάλλον αντιφατικό, άλλοτε υποκριτικό και άλλοτε κατευθυνόμενο από εξωτερικές επιταγές. Πόσο αυτό ανταποκρίνεται στη δική σου καταγραφή  μέσα από τη δουλειά σου;

Αυτό που ενδιαφέρομαι να αποτυπώσω στα έργα μου, είναι σκηνές της «καθημερινής» ζωής και συνήθειες που θεωρούνται «καθημερινές», συνήθειες ανθρώπων που ζούνε στις καπιταλιστικές, υλιστικές κοινωνίες των αναπτυγμένων χωρών της Δύσης, και να προσεγγίσω κριτικά τις πεποιθήσεις των κοινωνιών αυτών.
Στόχος μου είναι να αιχμαλωτίσω τη σκέψη ανθρώπων που φαίνονται αποκομμένοι από το περιβάλλον τους, που αυτοπροσδιορίζονται από την προσωπικότητα και όχι την ψυχή τους και τελικά την προσωρινότητα, την παρακμή και τη θνητότητα του είδους μας.
brit pond / 152x122 cm / mixed media on canvas / 2016Με ιντριγκάρουν θέματα που δε στοχεύουν να κατηγοριοποιηθούν ως «υψηλή τέχνη», κοινά στο μάτι του θεατή, ο οποίος, κοιτώντας τους πίνακες μου, καλείται να παρατηρήσει βαθύτερα τα όσα συμβαίνουν δίπλα του.

  • Ποια η γνώμη σου για τη ζωγραφική έναντι νέων μέσων; Η ζωγραφική δεν είναι πια επίκαιρο μέσο;

Πιστεύω το αντίθετο. Στην εποχή μας κατακλυζόμαστε από οπτικά ερεθίσματα, τα οποία δεν κοιτάμε πραγματικά. Η ζωγραφική είναι πιο αργό μέσο, δουλεύει με το μυαλό και με τη μνήμη και κάνει αυτό ακριβώς, μας αναγκάζει να σταματήσουμε για να κοιτάξουμε. Η εμπειρία του θεατή μπροστά σε έναν πίνακα γίνεται περισσότερο σωματική απ’ ότι μπροστά σε μία ακόμα ψηφιακή εικόνα.

  • Τα έργα σου χαρακτηρίζονται από το πολύ έντονο χρώμα τους, χρώμα που σχεδόν ηλεκτρίζει. Τί σε οδηγεί στην επιλογή αυτή;

Προσπαθώ να διατηρήσω το χρώμα, «τόσο ωραίο, όσο κι όταν είναι μέσα στο δοχείο», όπως είπε ο Frank Stella σε μια ραδιοφωνική συνέντευξη το ’64. Αυτό για μένα αποτελεί πρόκληση και με διασκεδάσει συνάμα, μιας και στο παρελθόν οι κριτικοί στην πλειοψηφία τους, το κατηγόρησαν ως χυδαίο, κοινό, ευτελές. Το χρώμα κατά καιρούς συνδέθηκε με τη μαζική κουλτούρα, το κιτς, το τεχνητό, το θηλυκό, το ανατολίτικο, το παιδαριώδες, τις παραισθήσεις.

Ένα από τα βασικότερα χαρακτηριστικά βέβαια της σύγχρονης τέχνης, είναι ότι η προσήλωση στο νατουραλισμό δεν είναι πλέον καθόλου σημαντική. Το γρασίδι μπορεί να είναι πιο πράσινο, ο ουρανός πιο γαλάζιος και χωρίς ούτε ένα σύννεφο, οι άνθρωποι τοποθετημένοι σε τοπία μη αναγνωρίσιμα, σε μία εξιδανικευμένη αναπαράσταση, που κατά κάποιο τρόπο προκαλεί αμηχανία, γιατί είναι αφύσικη, το έργο στην πραγματικότητα, δε θα μπορούσε ποτέ να έχει συμβεί.

  • ΣΤΕΛΛΑ ΚΑΠΕΖΑΝΟΥ 3Θα ήθελα να μας μιλήσεις για τη πορεία σου ως καλλιτέχνη, επαγγελματία και όποιες άλλες ιδιότητες θεωρείς ότι τροφοδοτούν με εμπειρίες το έργο σου, εμπειρίες τις οποίες μετουσιώνεις στη δουλειά σου.

Διάβαζα ένα essay του Luc Tuymans, στο οποίο έλεγε, πως το γεγονός πως κάποιος κάνει την επιλογή να γίνει καλλιτέχνης, είναι γιατί το πιστεύει. Αν δεν είσαι πεπεισμένος πως θα γίνεις καλλιτέχνης, δε θα γίνεις ποτέ. Αν και ζωγραφίζω από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου, η ίδια πείστηκα για τις εικαστικές μου ικανότητες όταν μπήκα στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών, με βραβείο και τιμητική υποτροφία από το ΙΚΥ. Η ΑΣΚΤ ήταν για μένα τότε κάτι σαν τον Όλυμπο, μέρος που κατοικούν οι θεοί. Αυτή τη στιγμή κάνω το μεταπτυχιακό μου, με υποτροφία και πάλι, στο Chelsea College of Arts του Λονδίνου.
Στα νεανικά μου χρόνια ασχολήθηκα με τα media και άλλα πολλά, όλα σαν χρονικό ενός προαναγγελθέντος θανάτου- για να χρησιμοποιήσω τον τίτλο του Márquez, του θανάτου της επίφασης, για την πραγμάτωση της ανάγκης. «Την τέχνη τη χρησιμοποιεί αυτός που την έχει ανάγκη», θυμάμαι το δάσκαλό μου Νίκο Τρανό να λέει.

  • Ζεις εδώ και αρκετούς μήνες στο εξωτερικό – πώς θα περιέγραφες την εικαστική σκηνή στο εξωτερικό (Λονδίνο στη περίπτωση αυτή), ποια η γνώμη σου για το τρόπο που δουλεύουν και προβάλλουν οι Έλληνες καλλιτέχνες τη δουλειά τους σε αντιδιαστολή με καλλιτέχνες του εξωτερικού, και τι θα ήθελες να δεις να αναπτύσσεται στην Ελλάδα;

Η σύγκριση Λονδίνου- Ελλάδας είναι άνιση για τη χώρα μας. Θα ήταν πιο δίκαιο να συγκρίνουμε την Αθήνα με το Βερολίνο ίσως, όπου βρίσκουμε έντονη καλλιτεχνική δραστηριότητα, υπερταλαντούχους καλλιτέχνες και underground σκηνή.
looking hot in the resort / 150 x 150 x 4 cm / mixed media on canvas / 2016Το Λονδίνο είναι η μητρόπολη της σύγχρονης (και όχι μόνο) τέχνης στην Ευρώπη, μόνο με τη Νέα Υόρκη θα μπορούσε να συγκριθεί. Οι καλλιτέχνες έχουν αμέτρητες ευκαιρίες βρισκόμενοι στο art school ακόμα, και οι ανταλλαγές είναι διαπολιτισμικές. Αυτό που απολαμβάνω όμως πάνω απ’ όλα, είναι η απενοχοποίηση της τέχνης εδώ, η πραγματική ελευθερία, επιτέλους αναπνέω. Στην Ελλάδα κάποιες φορές, νιώθω ότι σαν καλλιτέχνης πρέπει να φορτωθείς όλο το βάρος της ιστορίας στους ώμους σου, κάνοντας τέχνη οπωσδήποτε πολιτική, για να σε ακούσουν οι λίγοι στις θέσεις – κλειδιά. Στο Λονδίνο, μόνο το αποτέλεσμα σου δείχνει ποιος είσαι, και είναι πολλοί αυτοί που ακούνε.

  • Θα ήθελα να μας μιλήσεις για τους στόχους και επιθυμίες και τα επόμενα βήματά σου.  Αλήθεια, το 2017 δημιουργεί αισιοδοξία για σένα εν όψει των διοργανώσεων και της έντονης πολιτιστικής κίνησης που θα πραγματωθεί τους επόμενους μήνες με ένα από τους βασικούς πυρήνες ενδιαφέροντος την Αθήνα;

Η Αθήνα έχει ήδη κινήσει το ενδιαφέρον με την επερχόμενη έλευση της Documenta. Το καλοκαίρι του ’17 είναι η ευκαιρία μας να αλλάξουμε τη θέση μας στον παγκόσμιο χάρτη της τέχνης και να επικαιροποιηθούμε. Μέσα από την καταστροφή (κρίση), έρχεται η αναγέννηση, και στην Ελλάδα έχουμε την ευκαιρία να αναγεννηθούμε από τις στάχτες μας. Θα γίνει; Ακόμα και οι ίδιοι αμφιβάλλουμε, τη στιγμή που θα έπρεπε να βάζουμε τα δυνατά μας για την καλύτερη εικαστική performance στη σύγχρονη ιστορία μας. Θα είναι ένα από τα πιο ενδιαφέροντα καλοκαίρια τέχνης και η Αθήνα μας θα συμπρωταγωνιστεί με τη Βενετία και το Kassel. Έχω απόλυτη εμπιστοσύνη στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών (διδάσκοντες και φοιτητές) και είμαι ενθουσιασμένη με το νέο ΕΜΣΤ. Οι κρατικοί φορείς όμως παραμένουν σαστισμένοι, σαν όλα αυτά να μην ανήκουν στις αρμοδιότητες τους, αλλά να αποτελούν καπρίτσια μιας μειονότητας εκκεντρικών. Είναι δυστυχώς θέμα παιδείας και η Σύγχρονη Τέχνη έχει περιθωριοποιηθεί στην Ελλάδα, απλά και μόνο γιατί δεν κατανοείται. Προσωπικά, το καλοκαίρι θα παραμείνω στο Λονδίνο, στην τελική ευθεία της προετοιμασίας του Postgraduate Degree Show μου, το Σεπτέμ

Last modified: 08/04/2017