Σαλβαντόρ Νταλί: Χάσαμε τον παράδεισο τη στιγμή της γέννησης μας.

Εύα Τζιμούρτα
Ιστορικός Τέχνης – Διαπολιτισμική Επικοινωνία

Dalí-en-BrasilΣαν σήμερα, στις 11 Μαΐου του 1904, ο Salvador Dali ήρθε σ’αυτό τον κόσμο το «φοβερά πραγματικό», όπως τον είχε περιγράψει και ο ίδιος. Για να μας προσφέρει απλόχερα έναν κόσμο πιο ονειρικό, μαγικό και εξωπραγματικό μέσα από το έργο του. Ως ένας από τους κορυφαίους εισηγητές του σουρεαλισμού και βαθειά επηρεασμένος από τον κορυφαίο επιστήμονα του καιρού του, Sigmund Freud, κατάφερε να μας ανοίξει, οπτικά, μία πόρτα προς το ασυνείδητό.
Ίσως αυτός είναι και ο λόγος που το έργο του Salvador Dali, μας αιχμαλωτίζει αυτόματα. Από τη στιγμή που θα τύχει να συναντηθούμε με τον ονειρικό του κόσμο, τον γνωρίζουμε καλά, τον αναγνωρίζουμε. Οι συχνά απόκοσμες και ίσως αλλόκοτες υπάρξεις του, έρχονται ήρεμα και απαλά σαν κύμα μέσα από τον ορίζοντα των ζωγραφιών του. Μας εκπλήσσουν αθόρυβα και μας αγγίζουν ανώδυνα, σαν όνειρο. Αυτός ο κατά τ’άλλα εξωπραγματικός κόσμος του Dali θα μπορούσε να είναι μια ανάμνηση από έναν άλλον κόσμο λιγότερο πραγματικό, αλλά περισσότερο αληθινό.

Salvador-Dali-Paintings-139Όπως είχε αναφέρει και ο ίδιος ο καλλιτέχνης, πάντα βρισκόμαστε σε αναζήτηση του χαμένου μας παραδείσου, τον οποίο και χάσαμε τη στιγμή της γέννησης μας: «Aρκεί να πάρω τη χαρακτηριστική εμβρυακή στάση και να βάλω τις γροθιές μου πάνω στα κλειστά μου μάτια, για να ξαναζωντανέψουν όλα μπροστά μου. Αυτό το παιχνίδι, συνηθισμένο των παιδιών, προκαλεί χρωματιστούς κύκλους τους οποίους συχνά ονομάζουμε και «αγγέλους». Με αυτό το τρόπο, τα παιδιά προσπαθούν να ξαναβρούν τις οπτικές τους αναμνήσεις ως έμβρυα, τις οποίες και αναπολούν […] Μέσω αυτού του φωτός και χρώματος, ξαναβρίσκουν τα φωτοστέφανα των αγγέλων από τους χαμένους τους παραδείσους. Λες και όλη η επινοητική ζωή του ανθρώπου τείνει να μορφοποιήσει συμβολικά και κατά προσέγγιση αυτήν την πρωταρχική παραδεισιακή κατάσταση[…]Από ένα περιβάλλον κλειστό και προστατευτικό περάσαμε με βίαιο τρόπο σ’έναν κόσμο γεμάτο κινδύνους, με μια λέξη φοβερά «πραγματικό»*.

dali-personnage-a-la-fenetre-60x80pp

dalirosemeditative

 Ο καλλιτέχνης τόσο στη δουλειά του όσο και στη ζωή του, πρεσβεύει το σουρεαλισμό, προσπαθώντας να μας τον μεταγγίσει κατά κύριο λόγο οπτικά, γιατί ίσως και να χρειάζεται. Ίσως και να επείγει. Παραδίνοντας τον εαυτό μας στη γοητεία του ασυνείδητου και του παράλογου, χωρίς το βάρος ή γνώμονα της λογικής, ίσως συναντηθούμε πιο «εύκολα» με τους αγγέλους και τους δαίμονες μας, με τις επιθυμίες, τους φόβους, τα πάθη και τους πόθους μας οι οποίοι θα πάρουν άλλη μορφή πιο οικεία ή πιο απόμακρη. Ίσως κάποιες φορές να είναι αναγκαίο αυτό το νοητό ταξίδι κάθαρσης και λύτρωσης όπου όλα αλλάζουν θέση, ρόλο και σημαντικότητα χωρίς απαραίτητα μια συγκεκριμένη λογική εξήγηση.

d83d5d75ed930aa7178c26159ff6edf3Για να νιώσουμε ίσως το μόνο σταθερό, πάντα παρόν και αμετάβλητο, την ουσία μας, την ψυχή μας.
Παρόλα αυτά, για να ξανασυναντήσουμε τους χαμένους παραδείσους μας, «δεν χρειάζεται απαραίτητα ο θάνατος…και ο ύπνος, αρκεί» υποστηρίζει ο καλλιτέχνης.
Όνειρα τολμηρά και άφοβα λοιπόν, σαν εκείνα του Salvador Dali. Τον αγαπημένο όλων.

*Απόσπασμα από το βιβλίου του ίδιου του καλλιτέχνη «La vie secrète de Salvador Dali» (η μυστική ζωή του Salvador Dali)

«Η μόνη διαφορά μεταξύ εμένα και των σουρεαλιστών, είναι ότι εγώ είμαι σουρεαλιστής» Salvador Dali
«Η μόνη διαφορά μεταξύ εμένα και ενός τρελού είναι ότι εγώ δεν είμαι τρελός»
Salvador Dali

dali-paysage-aux-papillons

Last modified: 28/08/2014