Περικλής Γουλάκος: Αυτά που κρύβει η αποθήκη των παιδικών του χρόνων

Μελίτα Εμμανουήλ
Καθηγήτρια Ιστορίας Τέχνης, Ε.Μ.Π.

«Τα χρόνια της αθωότητας». Τον τίτλο του βιβλίου της Αμερικανίδας συγγραφέως  Ήντιθ Γουόρτον φέρνει στο νου η έκθεση με τον τίτλο «Βιογραφικό» του Περικλή Γουλάκου στην γκαλερί «Έκφραση».  Ένα βλέμμα γεμάτο περιέργεια, αλλά ταυτόχρονα δεκτικό και απροβλημάτιστο επάνω στις αναμνήσεις της νεανικής ηλικίας, το οποίο συνδυάζεται με μία εξαιρετική σχεδιαστική και ζωγραφική απόδοση.
Δεν είναι εύκολο να γράψει κάποιος για την έκθεση του Περικλή Γουλάκου. Η ζωγραφική του έχει πολύ προσωπικό χαρακτήρα, σχετίζεται με μνήμες από τα παιδικά χρόνια, από μία εποχή (δεκαετίες ’50 και ’60) που τα παιχνίδια και η διασκέδαση δεν ήταν πράγματα αυτονόητα, από τα απογεύματα τις Κυριακές που τα παιδιά δεν είχαν τι να κάνουν και έψαχναν τα πράγματα των μεγάλων στις αποθήκες ή σκαρφίζονταν διάφορα παιχνίδια, δημιουργώντας με χαρτοκοπτική τις κατασκευές τους. Οι τίτλοι των έργων του, άλλωστε, το υποδηλώνουν: η Αποθήκη, ο Πολεμιστής, το Μυρμήγκι, η Βασίλισσα των Νάνων. Είναι έργα ευχάριστα και διασκεδαστικά, αλλά και ελαφρώς απειλητικά, χαρακτηριστικά που σχετίζονται άλλωστε και με την αμφιθυμία της παιδικής ηλικίας. Ο τρόπος που έχουν αποδοθεί είναι εντυπωσιακός: παρουσιάζονται με τέτοια σοβαρότητα, προσοχή  και «σεβασμό» που λες και πρόκειται για ένα είδος  θρησκευτικής εικονογραφίας.
Για την κατανόηση της ζωγραφικής των Κάτω Χωρών κατά την περίοδο της πρώιμης Αναγέννησης αναφέρεται συχνά το φιλοσοφικό σύστημα του «Νομιναλισμού», το οποίο υποστηρίζει ότι η επιστημονική αλήθεια βρίσκεται στη μελέτη της φύσης και όχι στις απόψεις των πατέρων της εκκλησίας ή στα κείμενα των αρχαίων συγγραφέων. Με τη βοήθεια της θεωρίας αυτής ερμηνεύεται και η μεγάλη αγάπη που έδειξαν οι Φλαμανδοί ζωγράφοι του 15ου αιώνα στις λεπτομέρειες από το φυσικό περιβάλλον, όπως τα δέντρα και τα φυτά, τα φρούτα, τα μικρά ζώα και τα πουλιά. Η αγάπη αυτών των ζωγράφων για τη λεπτομέρεια δεν περιορίστηκε μόνο σε θέματα από τη φύση, αλλά επεκτάθηκε και στα έπιπλα και στα αντικείμενα του εσωτερικού χώρου. Η σύγκριση με τα έργα του Γουλάκου γίνεται σχεδόν αυτόματα.
ΠΕΡΙΚΛΗΣ ΓΟΥΛΑΚΟΣ ΠολεμιστήςΕίναι απολαυστικός, παραδείγματος χάρη, ο τρόπος που αποδίδεται το αμπαζούρ στην Αποθήκη, το κράνος στον Πολεμιστή, το ίδιο το σχήμα του Μυρμηγκιού, το πέπλο στην Βασίλισσα των Νάνων! Αλλά και το σακάκι και η πολυθρόνα στο Βιογραφικό, που με τις καμπύλες τους ξεφεύγουν από την έννοια του αντικειμένου και μετασχηματίζονται σε ζωντανές υπάρξεις. Υπάρχει σεβασμός και αγάπη σε όλες τις λεπτομέρειες που εκφράζονται με τη γραμμή, την εμμονή στον κλασικό σχεδιασμό, αλλά και την αριστοτεχνική χρήση του χρώματος. Το τελευταίο χρησιμοποιείται με τέτοια δεξιοτεχνία, ειδικότερα στους Αργοναύτες στο ομώνυμο έργο, που σχεδόν μεταμορφώνει τις ανθρώπινες μορφές σε ένα είδος ανάγλυφου από φελλό!

ΠΕΡΙΚΛΗΣ ΓΟΥΛΑΚΟΣ Περίγραμμα πατρός A

ΠΕΡΙΚΛΗΣ ΓΟΥΛΑΚΟΣ Περίγραμμα μητρός

Αν θα θέλαμε να μιλήσουμε με όρους ιστορίας της τέχνης για τα έργα του Περικλή Γουλάκου, θα μπορούσαμε να αναφέρουμε τον Κυβισμό, να σχολιάσουμε το έργο ως ένα είδος μετακυβιστικής έκφρασης, ή να υποστηρίξουμε ότι πρόκειται για μία εννοιολογική προσέγγιση, ειδικότερα σε σχέση με τα έργα Περίγραμμα πατρός και Περίγραμμα μητρός. Ίσως όμως αυτές οι αναλύσεις να μην έχουν και τόσο μεγάλη σημασία στην περίπτωση του Γουλάκου. Πρόκειται περισσότερο για μία κατάθεση ψυχής, μία γνήσια καλλιτεχνική έκφραση, που μας ενώνει με την αυθεντική πλευρά  του ξεχασμένου εαυτού μας.

 

Last modified: 24/12/2017