Θεόδωρος Ζαφειρόπουλος: Παράλληλες εκθέσεις σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη

Με τις εκθέσεις «Jus soli» στη Θεσσαλονίκη και «This is my property» ο εικαστικός – Επίκουρος καθηγητής στο ΕΜΠ Θεόδωρος Ζαφειρόπουλος θίγει δυο καίρια και ευαίσθητα κοινωνικά θέματα.

Το δικαίωμα του εδάφους

Ο νομικός όρος «Jus soli» (Λατινικά: το δικαίωμα του εδάφους) προσδιορίζει πως αν η γέννα πραγματοποιηθεί στο έδαφος ενός κράτους αποκτάται αυτόματα, σε άνευ όρων βάση, η εθνικότητα ή η ιθαγένεια ως αναφαίρετο δικαίωμα. Η Nitra Gallery στη Θεσσαλονίκη φιλοξενεί τη 10η ατομική έκθεση του Θεόδωρου Ζαφειρόπουλου   παρουσιάζοντας μια σειρά εικόνων δομημένες με επάλληλα επίπεδα που δημιουργούν τρισδιάστατο οπτικό αποτέλεσμα.

Landscape is not innocent 49, 2015 – mixed technique on wood, digital UV printing on glass – 70 x 100 cm

Αποσπασματικές ζωγραφικές σημειώσεις, φωτογραφικά κολάζ και ψηφιακές εκτυπώσεις UV πάνω στη διάφανη επιφάνεια του γυαλιού συνθέτουν μια πολυεστιακή τοπιογραφία. Η αποτύπωση του τοπίου, μέσω της παλίμψηστης αυτής διεργασίας, μας φέρνει αντιμέτωπους με έναν κατακερματισμένο κόσμο στον οποίο κάθε συνθετικό στοιχείο λειτουργεί σαν κομμάτι ενός ανορθόδοξου παζλ. Τα διαφορετικά ζωγραφικά θραύσματα αλληλοσυμπληρώνουν και ενσωματώνονται με τη φωτογραφική εικόνα προσκαλώντας το θεατή να βιώσει το χώρο και να ψηλαφίσει το βάθος των έργων.
Υπαρκτοί τόποι από το πρόσφατο οδοιπορικό του καλλιτέχνη σε ακριτικές περιοχές της Ελλάδας και της Αλβανίας μεταμορφώνονται σε ιδεατά πεδία της δυστοπίας. Ένα ξερονήσι επιπλέει στο μπλε του Αιγαίου. Γη τραχιά και απόμακρη αλλά συνάμα προορισμός μοναδικής σωτηρίας. Χέρσα χωράφια αναμένουν το όργωμα για να γίνουν συστηματικές καλλιέργειες και αντίστοιχα πλημμυρισμένες εκτάσεις παραμένουν έρμαια αποστραγγιστικών μελετών.
Τα έργα της έκθεσης λειτουργούν ως επιτοίχια δοχεία που διατυπώνουν πολλαπλά ερωτήματα:
– Είναι το έδαφος άραγε ένα στιβαρό υπόβαθρο, πάνω στο οποίο διαδραματίζεται και δεξιώνεται η ανθρώπινη δραστηριότητα;
– Κατά πόσο το χώμα ως φορέας της γεωγραφικής και γεωλογικής ιστορικότητας έχει το δικαίωμα να διεκδικεί την αναγκαιότητα επιστροφής μας στην ιδέα της «γενέθλιας γης»;

Borderline 01, 2018 μικτή τεχνική σε ξύλο, ψηφιακή εκτύπωση UV σε τζάμι, 82X120 εκ

Αυτό είναι ιδιοκτησία μου

Παράλληλα με την έκθεση της Θεσσαλονίκης, παρουσιάζεται στη Nitra Gallery στην Αθήνα η έκθεση «This is my property» σε επιμέλεια Αλεξάνδρας Αθανασιάδου.
This is my property. (Αυτό είναι ιδιοκτησία μου). Μία φράση που φέρει το φορτίο μιας παγιωμένης συνθήκης, αν και στην πραγματικότητα η φύση της δεν είναι παρά εύθραυστη. Αυτή ακριβώς η αμφισημία εξερευνάται στη νέα ενότητα έργων του Θεόδωρου Ζαφειρόπουλου, χρησιμοποιώντας ως εφαλτήριο τα όρια που είτε κατασκευάζονται με κτίσματα και περιφράξεις είτε ορίζονται ως τέτοια πάνω σε ένα χάρτη. Με αυτόν τον τρόπο αντί να αντιμετωπίσει το ζήτημα της ιδιοκτησίας κατά μέτωπο, ο Ζαφειρόπουλος κινείται στα όρια του, καθώς ασχολείται με τα σημεία που διαμορφώνουν το περίγραμμά του εκτός αστικού ιστού.

zafeiropoulos uv print and acrylic on canvas 2018

Οι εικόνες παρουσιάζουν διαφορετικούς τρόπους καθορισμού της ιδιοκτησίας, ατομικής, εθνικής ή και ιστορικής. Απέναντι σε αυτό το ευρύ πρίσμα γίνεται κατανοητό πως η μεταβλητή προς διερεύνηση είναι η έννοια της νομιμοποίησης. Σε ορισμένες περιπτώσεις το ερώτημα είναι ευθύβολο, σε άλλες υπαινικτικό και σε άλλες πάλι μεταφορικό.
Κάθε έργο απεικονίζει ένα ορισμένο σημείο/τόπο. Ο θεατής για να το εντοπίσει και να το ανακαλύψει δεν έχει παρά να ακολουθήσει τις συντεταγμένες του στο google maps, όπως καταγράφονται στους αντίστοιχους τίτλους. Διαδραματίζεται δηλαδή ένα παιχνίδι σε δύο επίπεδα: ανάμεσα στην αναλογική αναπαράσταση του τόπου που προτείνει η ίδια η εικόνα και στη διανυσματική ψηφιακή πληροφορία που παρέχεται από τη δορυφορική της λήψη. Έτσι ανάλογα με την ανάγνωση, ο θεατής κατευθύνεται προς έναν άλλο τόπο, έχοντας κατ’ επέκταση και την αντίστοιχη αισθητική εμπειρία. Με αυτή την κίνηση προκύπτει ότι οι καλαμιές λειτουργούν ως το φυσικό σύνορο στο τριεθνές της Πρέσπας, ο σιδηροδρομικός κόμβος βρίσκεται στην Ειδομένη, η περίφραξη σε αρχαιολογικό χώρο της Πέλλας, το οχυρό καταφύγιο επί καθεστώτος Χότζα, αλλά και η σύγχρονη φαραωνική έπαυλη εντοπίζονται στην Αλβανία, η βραχονησίδα είναι τα Ίμια, ενώ ο μαντρότοιχος, σύνορο του Αγίου Όρους.

Borderline 03, 2018 μικτή τεχνική σε ξύλο, ψηφιακή εκτύπωση UV σε τζάμι, 82X120 εκ

Το ζήτημα όμως δεν προσεγγίζεται μόνο διαμέσου της αναπαράστασης της πληροφορίας, αλλά από την ίδια την κατασκευή της εικόνας, η οποία παραμένει συνεπής με το σύνολο του έργου του Ζαφειρόπουλου. Τα έργα κατασκευάζονται χρησιμοποιώντας διαφορετικά οπτικά μέσα (φωτογραφίες ντοκουμέντου, ψηφιακή εκτύπωση UV, ζωγραφική, κολλάζ). Αυτή τη φορά όμως αντί να δημιουργήσει πολλαπλές επιφάνειες, η τεχνική που χρησιμοποιεί συγκεράζει τις ποιότητες των διαφορετικών οπτικών λεξιλογίων και δείχνει τις εντάσεις που βρίσκονται εντός της εικόνας.
Αυτή η πρακτική είναι οργανικά δεμένη με την πρόθεσή του να διαχειριστεί το ζήτημα της ιδιοκτησίας, καθώς του επιτρέπει να εξερευνά και εν τέλει να δείχνει τη μεταβλητότητα του όρου της νομιμοποίησης. Η υλικότητα παίζει εξίσου σημαντικό ρόλο με την εννοιολογική διάσταση των εικόνων, μια και κάθε αισθητική απόφαση παραπέμπει στην πορεία αναστοχασμού που διαγράφεται από τον ίδιο, καθώς συγκροτεί τη σύνθεση. Το φυσικό τοπίο και τα εφήμερα στοιχεία που περιλαμβάνει ζωγραφίζονται και ανακατασκευάζονται, ενώ οι ανθρώπινες κατασκευές αποδίδονται (σε ένα πρώτο επίπεδο τουλάχιστον) με όσο πιο ρεαλιστικό τρόπο γίνεται διαμέσου της φωτογραφίας. Και στη συνέχεια η εικόνα με ένα κυριολεκτικά “χειρωνακτικό Photoshop”, όπως ο ίδιος το έχει χαρακτηρίσει, αλλάζει για μία ακόμη φορά. Αυτές οι πρακτικές είναι που τοποθετούν το έργο του Ζαφειρόπουλου σε μία μετα-φωτογραφική συνθήκη, σε μία στιγμή όπου διεθνώς η εικόνα μέσα σε αυτό τον οπτικό κορεσμό αποτελεί περισσότερο από ποτέ πεδίο πειραματισμού, εργαλείο επανα-οικειοποίησης. Ο θεατής βρίσκεται αντιμέτωπος με μία υβριδική αναπαράσταση που αμφισβητεί τους γνωστούς κανόνες κατηγοριοποίησης και πρόσληψης. Σε αυτό το πλαίσιο «γυμνή» από την εφαρμογή ενός πλαισίου θέασης, (όπως άλλωστε στέκεται και ακαδράριστη στο χώρο) η εικόνα απαιτεί από το θεατή προσοχή και χρόνο προτάσσοντας την ανάγκη μιας παύσης.
Άλλωστε, η φράση this is my property διατυπώνεται με την ίδια σιγουριά πάντοτε και από τις δύο πλευρές, οδηγώντας τις περισσότερες φορές σε μία αδιέξοδη κλιμάκωση, όπως δείχνει και το βίντεο που μπορεί να διαβαστεί ως η αρχή ή και το τέλος της έκθεσης. Μία άυλη εικόνα έρχεται σε αντιπαραβολή με τη διαστρωματωμένη υλικότητα των υπολοίπων για να δείξει μέσα από μία αδιάκριτη σχεδόν κίνηση στο νερό ενός βάλτου τις υποδόριες εντάσεις των έργων, τις λεπτές αποχρώσεις που μετακινούν το αντιληπτικό μας πεδίο. Το ερώτημα στρέφεται προς εμάς και αναρωτιόμαστε τι τελικά μας ανήκει.
Αλεξάνδρα Αθανασιάδου

Event Information

Nitra Gallery, Φιλίππου 51 – Θεσσαλονίκη
Διάρκεια έκθεσης: 19 Νοεμβρίου – 8 Δεκεμβρίου 2018
Ώρες λειτουργίας: Τετάρτη – Σάββατο 11.00 – 15.00 Πέμπτη – Παρασκευή 11.00 – 15.00 & 17.00 – 20.00
Πληροφορίες: τηλ: 2310 285890, www.nitragallery.com / info@nitragallery.com
Event Information
 Nitra Gallery, Αλωπεκής 34, Κολωνάκι, Αθήνα
Διάρκεια έκθεσης: 2 Νοεμβρίου –15 Δεκεμβρίου 2018
Ώρες λειτουργίας: Τρίτη- Τετάρτη-Πέμπτη-Παρασκευή : 12.00-20.00 Σάββατο: 11.00-15.00
Πληροφορίες: τ. +30 213 043 6697 http://www.nitragallery.com/el/contact

 

Last modified: 03/12/2018