Η κραυγή του Jean-Michel Basquiat «ακούγεται» στο Παρίσι

Εύα Τζιμούρτα
Διαπολιτισμικά και Θέματα Τέχνης

Στο Ίδρυμα Louis Vuitton στο Παρίσι παρουσιάζεται μέχρι τα μέσα Ιανουαρίου ένα μεγάλο μέρος του έργου του ανατρεπτικού Αμερικανού καλλιτέχνη Jean-Michel Basquiat (1960 – 1988).
Γνωστός για τη συμβολή του στο κίνημα underground τη δεκαετία του ’80 και για τη φιλιά και στενή του συνεργασία με τον Andy Warhol, ο JeanMichel Basquiat καθιερώνεται ως ένας επαναστάτης καλλιτέχνης, αυτοδίδακτος και αναδυόμενος μέσα από τους δρόμους και τα γκράφιτι που σημάδευαν τους τοίχους της Νέας Υόρκης. Με πνεύμα οξυδερκές, επίμονος και τολμηρός, θα χρησιμοποιήσει την τέχνη ως κραυγή ενάντια των ρατσιστικών διακρίσεων, των ανισοτήτων σε μια κοινωνία συχνά υποκριτική.
Η αφρικανική του καταγωγή θα θριαμβεύει συνεχώς στο έργο του, ενίοτε θα την υπονοεί και άλλοτε θα την προβάλει μεγαλεπήβολα, μετατρέποντας την ως ένα εικαστικό στοιχείο, ιδιαιτέρως σημαντικό, που «πλουτίζει» τη σύγχρονή του πραγματικότητα από την οποία και όμως μοιάζει να απειλείται.  Τα πρόσωπα του, συχνά σαν μάσκες, συγκλονίζουν με την εκφραστικότητα και με την ένταση τους. Στο έργο του μοιάζει να μην υπάρχει χώρος για επανάπαυση. Ο θυμός, η κατακραυγή και η αντίδραση υπερτερούν της περισυλλογής. Το «εδώ και τώρα» του αυθορμητισμού του μειώνει τις αποστάσεις που καθησυχάζουν τα πνεύματα, ούτως ή άλλως ο Basquiat φαίνεται να βρίσκεται στον αντίποδα του εφησυχασμού.
Στην έκθεση παρουσιάζονται περισσότερα από 120 έργα του καλλιτέχνη. Οι αίθουσες είναι πάντα γεμάτες από κόσμο, ως μία από τις πιο δημοφιλείς εκθέσεις που συμβαίνουν τώρα στο Παρίσι, αναγκάζοντας συχνά τον επισκέπτη να μην μπορεί να «πλησιάσει» και να «διεισδύσει» από κοντά στα έργα. Όμως η ένταση των έργων φτάνει στο θεατή. Σαν ηλεκτροφόρα καλώδια – πολύχρωμα –  που συνδέουν τα έργα μεταξύ τους διαπερνώντας και στην ψυχή των θεατών. Οι συχνά μεγάλες διαστάσεις, η «σκληρότητα» στο θέμα του, το χρώμα του και η τολμηρή ποικιλία τεχνικών μέσων όπως τα κολάζ, διεγείρουν εύκολα το βλέμμα και ο νους ακολουθεί.
Η αλήθεια του και ο «λόγος» του βρίσκουν τη θέση τους ακόμη και σήμερα, σαν να έγιναν όλα την προηγούμενη μέρα, πριν λίγες ώρες. Εκεί είναι που σταματάει ο χρόνος, όταν χάνει τη σημασία του…
Ο JeanMichel Basquiat έφυγε πολύ νωρίς από τη ζωή, όμως με πλούσια καλλιτεχνική δραστηριότητα και φήμη πίσω του. Χάρη στη σκληρή του δουλειά και στη διορατικότητα των συγχρόνων του, μεταξύ των οποίων και του μέντορα του Andy Warhol, κατάφερε να περάσει από τους τοίχους των δρόμων της πόλης στις μεγαλύτερες γκαλερί. Όμως η δόξα φαίνεται να κερδήθηκε πιο εύκολα από τη κοινωνική δικαιοσύνη που ζητούσε, γεννώντας αντιφάσεις πάνω στην τέχνη και τη θέση της που μένουν πάντα ζητήματα επίκαιρα.

Last modified: 02/12/2018