ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΣΤΡΙΤΣΗΣ

Γιάννης Καστρίτσης: Προσωπική θυσία στον απόντα θεό, μια θυσία στο άγνωστο 

Tη διαχρονική σχέση του ανθρώπου με τα ζώα πραγματεύεται στην έκθεση του «Ο δρόμος προς τη θυσία» ο Γιάννης Καστρίτσης. Η έκθεση παρουσιάζει μια σειρά από σύγχρονα μικρογλυπτά και διοργανώνεται από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Φλώρινας στο Αρχαιολογικό Μουσείο της πόλης.
Με αφορμή μύθους, ιστορίες και πρόσωπα της αρχαιότητας και αντίστοιχα προσωπικά βιώματα ο Γιάννης Καστρίτσης αναπλάθει και φτιάχνει ένα δικό του σύγχρονο μικρόκοσμο με αναφορές στην πρόσφατη αγροτικο-κτηνοτροφική κοινωνία. Ξεκινώντας από την αρχαιότητα επαναδιαπραγματεύεται τη σχέση ανθρώπου ζώου και θέτει ερωτήματα που τελικά αφορούν τη δράση του σύγχρονου ανθρώπου στο φυσικό του περιβάλλον, καθώς το πεδίο των σχέσεων ανθρώπου-ζώου αντικατοπτρίζει την ευρύτερη σχέση του με το φυσικό περιβάλλον.ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΣΤΡΙΤΣΗΣ
Ο Γιάννης Καστρίτσης, γνωστός ζωγράφος, πολυσχιδής καλλιτέχνης και Καθηγητής της Σχολής Καλών Τεχνών Φλώρινας, για πρώτη φορά παρουσιάζει έργα του σε πηλό επιχειρώντας ένα διάλογο με την αρχαιότητα κινούμενος στο χώρο του μύθου, της λατρείας και της καθημερινότητας, αποδεικνύοντας ότι διαθέτει ένα ευρύ φάσμα εκφραστικών μέσων.
Η έκθεση δομείται πάνω σε τρεις βασικούς άξονες στο λατρευτικό, στο μυθικό- θεϊκό επίπεδο και στον καθημερινό βίο. Στην πρώτη ενότητα αναπτύσσεται μια πομπή θυσίας που καταλήγει σε ένα βωμό, η οποία έχει στοιχεία που θυμίζουν μια πομπή θυσίας της αρχαιότητας, οι μορφές όμως έχουν χαρακτηριστικά των ανθρώπων της ελληνικής υπαίθρου του 20ου  αιώνα, μας μεταφέρει δηλαδή στο πρόσφατο παρελθόν της ελληνικής κοινωνίας Στη δεύτερη ενότητα γίνεται αναφορά στη σχέση ζώου -ανθρώπου μέσα στον μύθο. Ολόκληρη η ελληνική μυθολογία εξάλλου περιλαμβάνει ζώα και τέρατα, στην έκθεση ωστόσο, επιλέχθηκαν μύθοι λιγότερο γνωστοί. Παρουσιάζεται η ιστορία του Άττη, του βοσκού από την Ανατολή, η οποία αναπλάθεται στη σύγχρονη εκδοχή της, ενώ η Θεά Αφροδίτη είτε καβαλάει τον τράγο και ενσαρκώνει την Επιτραγία Αφροδίτη, είτε κοιμάται με αυτόν. Στην τελευταία ενότητα αποδίδονται σκηνές καθημερινότητας, όπου είτε διαφαίνεται η εργαλειακή χρήση του ζώου, είτε ο συντροφικός και προστατευτικός του ρόλος, είτε η λειτουργία του ως μέσου ικανοποίησης διατροφικών αναγκών. Τις παραπάνω ενότητες συμπληρώνουν δυο ξυλόγλυπτα μεγάλου μεγέθους που λειτουργούν ως εισαγωγή στις κυρίως ενότητες. Επιμέλεια έκθεσης: Ελπινίκη Ναούμ, δρ. αρχαιολογίας – μουσειολόγος ΕΦ.Α. ΦλώριναςΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΣΤΡΙΤΣΗΣ

Στον δρόμο προς την θυσία κανείς δεν περισσεύει … 
Γράφει ο Γιάννης Καστρίτσης

Πάντα με ενδιέφεραν τα απλά θέματα καθημερινότητας στην προσωπική μου δουλειά. Παρόμοια προσέγγιση συνάντησα στη μικρογλυπτική της αρχαιότητας, όπου άγνωστοι τεχνίτες αποδίδουν τα θέματα τους με άμεσο, ανεπιτήδευτο και εκφραστικό τρόπο. Μέσα από αυτό τον εικαστικό διάλογο επιχείρησα να ανασυστήσω μύθους και διαχρονικές αγωνίες, που απασχολούσαν και συνεχίζουν να απασχολούν τον άνθρωπο ως σήμερα. Σημαντική για μένα είναι επίσης η απόδοση του θέματος σε μικρή κλίμακα, με πρόθεση όμως να εκφράσει κάτι που το υπερβαίνει σε πληροφορία και μέγεθος. Αυτή η ιδιαίτερη αφαιρετικότητα, η εκφραστική δύναμη και η οικονομία του μικρού, που θυσιάζει το μέγεθος και επενδύει σε άλλες δευτερεύουσες ποιότητες. Βασικός πυρήνας της έκθεσης είναι η σχέση ανθρώπου – ζώων, καθώς και η διαχρονική έννοια της θυσίας στις διάφορες εκδοχές της. Η σχέση με τα ζώα ως σχέση αμοιβαιότητας, αγάπης αλλά και κυριαρχίας. Τα ζώα ως προσφορά για θυσία, μια πράξη μυστική που φανερώνει και συγκαλύπτει τον λόγο που γίνεται , το βαθύτερο νόημά της. Η θυσία ως ανταπόδοση, αβέβαιη, που εμπεριέχει μέσα της και την αποτυχία. Η θυσία ως ένα βήμα εξοικείωσης και συμφιλίωσης με τη θνητότητα. Η θυσία των ζώων ως υπενθύμιση της καταγωγής μας αλλά και ως υποκατάστατο της ανθρώπινης θυσίας. Η θυσία ως επιστροφή στο συλλογικό υποσυνείδητο. Επιχείρησα με την σειρά αυτή μια προσωπική θυσία μικρής κλίμακας στον απόντα θεό, μια θυσία στο άγνωστο. Στον δρόμο προς την θυσία κανείς δεν περισσεύει…  

ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΣΤΡΙΤΣΗΣ
Κείμενο του Γιάννης Μπόλη για το δρόμο προς τη θυσία...

Ο δρόµος προς τη θυσία, η εικαστική εγκατάσταση του Γιάννη Καστρίτση, στο Αρχαιολογικό Μουσείο Φλώρινας, ορίζει µια πολυεπίπεδη αφήγηση που εγείρει ζητήµατα οντολογικής τάξεως, µε ευδιάκριτες παραποµπές στον ελληνικό κόσµο στη διαχρονικότητά του: από την αρχαιότητα και τους µύθους της έως τον λαϊκό πολιτισµό, την καθηµερινότητα, την οργάνωση και τις δοµές της παραδοσιακής αγροτικής και κτηνοτροφικής κοινωνίας και τους συνεκτικούς δεσµούς των µελών της –µιας κοινωνίας απωθηµένης, παρωχηµένης και ολότελα ξεχασµένης. Και, παράλληλα, ο δηµιουργός έρχεται να αναφερθεί σε προσωπικά βιώµατα και το συλλογικό υποσυνείδητο, να επικεντρωθεί στην κρίσιµη και ζωτική σχέση του ανθρώπου µε τα ζώα και τη φύση, στις έννοιες της θυσίας, της προσφοράς και της ανταπόδοσης, της συνύπαρξης, της συµβίωσης και της αλληλεγγύης, του χρόνου και της µνήµης, της καταγωγής και της αυτογνωσίας, της ζωής και του θανάτου, της συµφιλίωσης και της αποδοχής της θνητότητας. Παρά το µικρό µέγεθος των µορφών που αποτελούν την εγκατάσταση, η µνηµειακότητα είναι το στοιχείο εκείνο που τη χαρακτηρίζει και την επιβάλλει εµφαντικά στον χώρο. Μια µνηµειακότητα που, πρωτίστως, µοιάζει να πηγάζει από την ύπαρξη ενός εσωτερικού ρυθµού και ενδυναµώνεται από την αµεσότητα της απόδοσης και το πλήθος των µορφών.ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΣΤΡΙΤΣΗΣ
Ο ανεπιτήδευτος τρόπος µε τον οποίο ο Γιάννης Καστρίτσης δουλεύει το υλικό του, τον πηλό, εντείνει το λιτό ύφος της εγκατάστασης, προσδίδοντας σπάνια και καθηλωτική νοηµατική και εκφραστική πυκνότητα και δύναµη, αλλά και απροσδόκητη ποιητική διάσταση. Με ελάχιστα µέσα, επιδιώκει να εντοπίσει την ουσία του θέµατος, να µεταδώσει µια εντύπωση καταλυτική, να αντλήσει ένα µεστό περιεχόµενο. Μορφές σχηµατοποιηµένες και αφαιρετικές, ιερατικές και ελεύθερες, απαλλαγµένες από κάθε περίτεχνη φροντίδα. Μορφές µιας άλλης παράδοσης, κρουστές, ζωντανές και γήινες. Μορφές που ανακαλούν πήλινα ειδώλια της αρχαϊκής και της κλασικής εποχής. Περίκλειστα σχήµατα, απλότητα και ισορροπία. Επιφάνειες που πάλλονται, προτάσσουν την αίσθηση της πλαστικότητας και της υλικότητας, διατηρούν τη θερµότητα της αφής, τις χειρονοµίες και τα σηµάδια από το πέρασµα των δακτύλων του δηµιουργού πάνω στους χρωµατιστούς πηλούς (κόκκινους, λευκούς, γκρι και µαύρους) που χρησιµοποιεί, αλλά και την αδρή και σχεδόν πρωτόγονη λάξευση του ξύλου στις δύο µόνο, αποδοσµένες σε φυσικό µέγεθος, φιγούρες –τις φιγούρες ενός άντρα και ενός τράγου. ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΣΤΡΙΤΣΗΣΈνας ολόκληρος κόσµος ζει, αναπνέει και κινείται, παρουσιάζεται εν είδει ζωφόρου, στοιχίζεται σε ιερές ποµπές, αναδύεται στην προέκταση του µύθου, των λατρευτικών παγανιστικών τελετών και του καθηµερινού βίου µιας προβιοµηχανικής κοινότητας· ένας κόσµος που αναδίδει µια αρχέγονη αύρα και ισορροπεί στο µεταίχµιο γοητευτικού παραµυθιού και σύγχρονης αλληγορίας, ένας κόσµος όπου ο ερωτικός Πάνας, η κοιµώµενη Αφροδίτη και ο αρχαιοπρεπής γυµνός νέος που σύρει τον ταύρο στον βωµό για την τελετουργική θυσία, συναντώνται και συγχρωτίζονται µε τους χωρικούς της ελληνικής υπαίθρου, τους ανθρώπους µιας ζωής λησµονηµένης και περασµένης.
Γιάννης Μπόλης, Ιστορικός της τέχνης

Event Information
Αρχαιολογικό Μουσείο Φλώρινας
Έναρξη: Τετάρτη 4 Νοεμβρίου, 19.00
Διάρκεια έκθεσης: 4 Νοεμβρίου – 31 Ιανουαρίου 2021
Ώρες λειτουργίας: Τετάρτη – Δευτέρα 8.30 – 15.30
Λαμβάνοντας υπόψη όλα τα μέτρα ασφαλείας για την υγεία των επισκεπτών η χρήση μάσκας είναι απαραίτητη, ενώ θα εισέρχεται ορισμένος αριθμός επισκεπτών.

Last modified: 26/10/2020