Paris Photo Fair: Ό,τι έχει να δείξει η φωτογραφία σήμερα

Μαρία Ξυπολοπούλου
Φιλόλογος – Συντ. Θεμάτων Πολιτισμού

 Η μεγάλη γιορτή της φωτογραφικής  τέχνης. Παρουσίασαν τη δουλειά τους
300  καλλιτέχνες από  25 χώρες…

Ο Νοέμβριος για τους λάτρεις της φωτογραφίας είναι άρρηκτα συνδεδεμένος τα τελευταία 21 χρόνια με ένα ετήσιο ραντεβού που δίνουν στις αρχές συνήθως του μήνα στο Παρίσι.  Η Paris Photo Fair έχει καταφέρει να καθιερωθεί ως ένας από τους μεγαλύτερους ευρωπαϊκούς θεσμούς σύγχρονης τέχνης καθώς επιτρέπει, σε όσους καταφέρουν και βρεθούν στην πόλη του φωτός και περάσουν τις πόρτες του Grand Palais, να έρθουν σε επαφή τόσο με τις πιο φρέσκες παγκόσμιες τάσεις της φωτογραφικής πρακτικής αλλά όσο και να ανακαλύψουν νέους και παλιούς δημιουργούς. Από τον Walker Evans μέχρι τους πιο νεότερους συμμετέχοντες της φετινής χρονιάς, το Paris Photo 2017 υπόσχεται ένα ενδιαφέρον και ευφάνταστο ταξίδι στον κόσμο της φωτογραφικής εικόνας.

Μετά από μια επιτυχημένη και θερμή παραλαβή της 20ης επετείου, η Paris Photo επέστρεψε στο Παρίσι για να καλύψει έναν ακόμη χρόνο εμπνευσμένο από τον κόσμο της σύγχρονης φωτογραφίας. Όπως κάθε Νοέμβριο, η έκθεση πιστή στις υποσχέσεις της, φιλοξένησε πολλούς από τους πιο γνωστούς καλλιτέχνες του κόσμου, σημαντικές γκαλερί και συλλέκτες προτείνοντας μια εβδομάδα γιορτής, συνάντησης και ανακάλυψης. Αυτή τη χρονιά, η φωτογραφική φουάρ παρουσίασε 190 εκθέσεις από 29 χώρες, καθώς και συνομιλίες, εκδόσεις βιβλίων και πολλά άλλα.

Σε αντίθεση με το δικό μας Αθηναϊκό Φεστιβάλ Φωτογραφίας (Athens Photo Festival)  – ο μοναδικός θεσμός στη χώρα μας που επιτρέπει να έρθουμε σε επαφή με τη σύγχρονη ελληνική φωτογραφική πρακτική και να παρακολουθήσουμε την εξέλιξή της – η Paris Photo λειτουργεί ως φουάρ, δηλαδή ως μια διοργάνωση που εστιάζει στον εμπορικό χαρακτήρα της φωτογραφικής εικόνας.
Αν και είναι αδύνατον να καλύψει κανείς όλη τη γαλλική φουάρ (190 εκθέσεις όπου στην καθεμία παρουσιάζονται τουλάχιστον 1-2 καλλιτέχνες) θα προσπαθήσουμε να  μεταφέρουμε μια εικόνα από τη φετινή διοργάνωση καθώς και να παρουσιάσουμε μερικές από τις γκαλερί, τους καλλιτέχνες και τα έργα που μας εντυπωσίασαν και τράβηξαν ιδιαιτέρως την προσοχή μας, τόσο λόγω του θέματος που αναδείκνυαν  όσο και για τον τρόπο παρουσίασής τους.

 Σκέψεις για τη θέση της φωτογραφίας μόδας – Φόρος τιμής στον Karl Lagerfeld

« Η μόδα δεν είναι τέχνη, χρειάζεται όμως έναν καλλιτέχνη για να γίνει»
(Pierre Bergé, 1930-2017)Ρίχνοντας μια ματιά στα γαλλικά περιοδικά και στις πολιτιστικές στήλες, αναμένοντας την είσοδό μας στο Grand Palais, μπορούμε να καταλάβουμε ότι η επιλογή το εκκεντρικού και παγκοσμίως καταξιωμένου σχεδιαστή μόδα και καλλιτεχνικού διευθυντή του οίκου Channel, Karl Lagerfeld, ως το φετινό τιμώμενο πρόσωπο στη Φουάρ, απασχόλησε ιδιαίτερα τους φιλότεχνους και ανατροφοδότησε τις σκέψεις για τη θέση της φωτογραφίας μόδας αλλά και τον τρόπο που την αντιμετωπίζουμε στη σημερινή εποχή. Οι «ποιοτικοί» διαχωρισμοί και κατηγοριοποιήσεις ως προς την «καλλιτεχνικότητα» ανάμεσα στις διάφορες φωτογραφικές εικόνες δεν είναι κάτι καινούριο. Η επιλογή του Karl Lagerfeld που αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα ονόματα στο χώρο της μόδας του 20ου και 21ου αιώνα, έρχεται να λειτουργήσει καταλυτικά σε μια πόλη άρρηκτα συνδεμένη τόσο με τη γέννηση της μόδας όσο και με τη γέννηση της φωτογραφίας. Θα μπορούσαμε ακόμη να σκεφτούμε ότι πρόκειται για μια κίνηση εξωστρέφειας προς την κατηγορία της fashion photography λαμβάνοντας υπόψη ότι την ίδια χρονική περίοδο, φιλοξενείται στο Grand Palais και η έκθεση – αφιέρωμα στον Irving Penn, έναν από τους λίγους Γάλλους εκπροσώπους του είδους αυτού που κατάφεραν να διακριθούν σε διεθνές επίπεδο με το έργο τους.

Οι φωτογραφίες του Guy Bourdin (1928-1991) στη Galerie Esther Woerdehoff συνθέτουν μια από τις πιο ξεχωριστές ενότητες φωτογραφίας μόδας στη φετινή φουάρ. Γνωστός για τις αισθησιακές του εικόνες, ο Γάλλος καλλιτέχνης και φωτογράφος, ενσωματώνοντας ερωτικά και σουρεαλιστικά στοιχεία, κατάφερε να διαμορφώσει  τον προηγούμενο αιώνα ένα εντελώς νέο οπτικό λεξιλόγιο με το οποίο θα συσχετίζονταν μέχρι σήμερα τα προϊόντα της υψηλής ραπτικής. Οι αφηγήσεις του αν και μυστηριώδεις και με διάθεση να προκαλέσουν, συχνά εκδηλώνουν μια γραφική σεξουαλικότητα. Ο Bourdin παραμένει ένας από τους πιο γνωστούς φωτογράφους της μόδας και της διαφήμισης του δεύτερου μισού του 20ού αιώνα, με το έργο του να ανήκει στις συλλογές σημαντικών ιδρυμάτων όπως στην Tate και στο M.O.M.A. Αξίζει να σημειωθεί πως θεωρείται ότι έθεσε τις βάσεις για ένα νέο είδος φωτογραφίας μόδας: ενώ οι συμβατικές εικόνες του χώρου χρησιμοποιούν την ομορφιά και την ένδυση ως κεντρικά στοιχεία τους, οι φωτογραφίες του Bourdin προσέφεραν μια ριζοσπαστική εναλλακτική πρόταση στην εποχή του.

Με λιγότερη προκλητική διάθεση και περισσότερο ποιητική διάσταση της παρουσίασης του γυναικείου γυμνού, ο Αμερικανός φωτογράφος μόδας, Herb Ritts(1952-2002), και το έργο Neith with shadows (1985) [Camera Work Gallery] χαρακτηριστικό δείγμα της δουλειάς του που αποτελείται από ασπρόμαυρες φωτογραφίες με συχνά χαρακτηριστικές υφολογικές επιρροές από την κλασσική ελληνική γλυπτική.Η φωτογραφική σειρά Cargo Cults (2016)[Catherine Clark Gallery] της φιλιππινέζας Stephanie Syjuco επανεξετάζει την ιστορική εθνογραφική προσωπογραφία που πρότειναν κάποτε τα φωτογραφικά στούντιο εστιάζοντας σε μια περισσότερο φανταστική απεικόνιση παρά στην πραγματικότητα.

Πρόσωπα της πολιτικής επικαιρότητας στο φακό νέων και παλαιών φωτογράφων

Διασχίζοντας έναν από τους διαδρόμους, έξω από το περίπτερο της Νεοϋρκέζικης γκαλερί Bruce Silverstein, κρυμμένα πίσω από ένα λευκό πίνακα, δύο καθηλωτικά μάτια  παρακολουθούν κάθε κίνηση των επισκεπτών: πρόκειται για αυτά του Donald Trump, ένα έργο του Βέλγου καλλιτέχνη Mishka Henner. Γνωστός για την πολιτική χροιά της δουλειάς του, ο Henner καλεί τους θεατές μέσα από το ιδιαίτερο αυτό πορτρέτο του Αμερικανού προέδρου, να τον κοιτάξουν στα μάτια όταν νιώσουν το εποπτικό βλέμμα του να «καρφώνεται» πάνω τους. Από μια άλλη οπτική γωνία, εάν κοιτάξει κανείς από απόσταση το έργο, θα μπορούσε να σκεφτεί ότι παραπέμπει ακόμη και στα καλυμμένα από λευκές μάσκες πρόσωπα των Ku Klux Klan. Ο τίτλος Trump l’oeil (2017) έρχεται να συμπληρώσει την αμφισημία της εικόνας κάνοντας λογοπαίγνιο με τη γαλλική έκφραση « trompe l’oeil» και θυμίζοντάς μας πως πολλές φορές οι εικόνες μπορεί και να «εξαπατούν» την όρασή μας.

Λιγότερο περιπαικτική και περισσότερο κλασσική η φωτογραφία του πρώην Αμερικανού προέδρου Barack Obama (Barck Obama, 2016, Fraenkel Gallery) από την Katy Grannan, αναγνωρισμένη φωτογράφος για τα πορτρέτα της.

Το κοινωνικό πρόσωπο του φακού

Μια από τις πιο ενδιαφέρουσες προτάσεις αποτελεί η ατομική έκθεση της Susan Meiselas στη γκαλερί Danziger. Μέσα από 26 δυνατές ασπρόμαυρες εικόνες από τη σειρά Carnival Strippers (1975) παρουσιάζονται οι ιστορίες των κοριτσιών που η ίδια η φωτογράφος συνάντησε και φωτογράφισε στις μικρές πόλεις της Νέας Αγγλίας από το 1972-1975. Το ιδιαίτερο ενδιαφέρον που έχουν οι φωτογραφίες αυτές είναι πως εστιάζουν όχι μόνο στην παρουσίαση των νεαρών γυναικών αλλά και στο βλέμμα εκείνων που τις παρακολουθούν. Αξίζει να σημειώσουμε πως την περίοδο που κυκλοφόρησε το λεύκωμα τα φεμινιστικά κινήματα στήριξαν από την πρώτη στιγμή την δουλειά αυτή.
Στην περίπτωση του πρόσφατα βραβευμένου (Paul Huf Award 2017) Ελβετού Romain Mader, οι επισκέπτες είχαν την ευκαιρία να δουν από κοντά ένα από τα project που σχολιάστηκαν αρκετά το τελευταίο διάστημα για το σεξιστικό περιεχόμενό τους και για το ποιά πραγματικά ήταν η πρόθεση του φωτογράφου. Η σειρά Ekaterina [Galerie Dix19 Hélène Lacharmoise] αποτελεί τη φωτογραφική αφήγηση μιας φανταστικής ιστορίας, κατασκευασμένη από τον ίδιο το φωτογράφο. Ο Romain Mader επισκέφτηκε για πρώτη φορά στην Ουκρανία το 2009. Την περίοδο εκείνη, ο Romain ενδιαφέρθηκε για τη σοβιετική αρχιτεκτονική και έβγαλε φωτογραφίες στο Ντόνετσκ και τη Sevastopol. Αργότερα, επέστρεψε στην ίδια χώρα για να ξεκινήσει το νέο του project με τίτλο Ekaterina, τη φανταστική ιστορία ενός sex traveler που φτάνει στην Ουκρανία αναζητώντας «εύκολες» γυναίκες. Ο Romain έπαιξε τον κύριο χαρακτήρα στη φωτογραφική  ιστορία που είχε δημιουργήσει. Η Ουκρανία στο έργο αυτό παρουσιάζεται ως μια φαντασμαγορική χώρα, η οποία κατοικείται μόνο από ψηλές ξανθιές που ακούνε στο όνομα «Ekaterina» και ζουν με το όνειρο να  παντρευτούν έναν ξένο. Η ιστορία έχει ευτυχές τέλος: ο Romain βρίσκει την δική του «Ekaterina», την οδηγεί στην Ελβετία και την παντρεύεται στους πρόποδες του Matterhorn. Στην πραγματική του ζωή, ο Romain είναι ελεύθερος και δεν ασχολείται με το σεξουαλικό τουρισμό. Η ιδέα να δημιουργήσει ένα έργο με θέμα την ιστορία των ουκρανών γυναικών προέκυψε όταν πληροφορήθηκε για το ουκρανικό κίνημα Femen, το οποίο άνοιξε την περίοδο εκείνη γραφείο στη Γαλλία. Μέσα από την ενημέρωσή του για τις Femen, ο Romain αποφάσισε να δραστηριοποιηθεί και να στρέψει τη δουλειά του γύρω από τα θέματα της πορνείας, της σεξουαλικής εκμετάλλευσης και της προκατειλημμένης στάσης απέναντι στις γυναίκες από την Ανατολική Ευρώπη, θέλοντας με αυτό τον τρόπο να πάρει θέση απέναντι σε αυτή την πραγματικότητα. Ωστόσο, με αφορμή την πρόσφατη βράβευσή του τα σχόλια που ακούστηκαν από τις φωτογραφικές κοινότητες είναι κυρίως επικριτικά, δείχνοντας τον Ελβετό φωτογράφο να στιγματίζει τις γυναίκες της Ουκρανίας, καθώς θεωρήθηκε πως προωθεί, μέσα από τις εικόνες του, το στερεότυπο ότι οι γυναίκες του Ανατολικού μπλοκ είναι εύκολες στον έρωτα.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Την αφηγηματική δυνατότητα του φωτογραφικού μέσου παρουσιάζει και  ο  Ούγγρος φωτογράφος Peter Puklus μέσα από τη σειρά Η θρυλική ερωτική ιστορία ενός πολεμιστή (The epic love story of a warrior, 2016, Robert Morat Gallery), η οποία ακολουθεί τα γεγονότα και τις συγκρούσεις του 20ου αιώνα μέσα από τα μάτια μιας οικογένειας της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Κατασκευάζοντας και παρουσιάζοντας τις φωτογραφίες της σειράς ο καλλιτέχνης παίζει με τις εικόνες που έχουμε αποτυπώσει στο μυαλό μας για αυτή την περίοδο. Με στόχο να αναπαραστήσει την πολυπλοκότητα των γεγονότων και των (συχνά τυχαίων) συσχετισμών μεταξύ τους, η σειρά συνδυάζει αυθαίρετα επιλεγμένες στιγμές και τις μεταγραφές τους. Σκοπός του project είναι να αφηγηθεί μια φανταστική  ιστορία, βασισμένη σε αληθινά γεγονότα που μετασχηματίζονται από τους συνειρμούς του καλλιτέχνη.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Μετά τη βίαιη αποχώρησή του από το Ιράν το 1983, την περίοδο της Ισλαμικής Επανάστασης, πυρήνας της φωτογραφικής δουλειάς του Payram αποτελεί η έκφραση της ευαίσθητης κατάστασης της εξορίας που βίωσε, η οποία λειτουργεί παράλληλα με την ευαισθησία των μέσων και των υλικών που χρησιμοποιεί (Polaroid). Το φωτογραφικό του έργο παρουσιάζεται σήμερα σε πολλές δημόσιες συλλογές (Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας, Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης …).

Οι επόμενες εικόνες αφηγούνται την ιστορία μιας γυναίκας που αιχμαλωτίζεται μεταξύ της παράδοσης και της νεωτερικότητας. H Ιρανή καλλιτέχνης Shadi Ghadirian (1974) είναι διεθνώς γνωστή για το έξυπνο και χιουμοριστικό ύφος με το οποίο σχολιάζει τον τρόπο που αντιλαμβάνεται η σύγχρονη κοινωνία το ρόλο των γυναικών. Η σειρά των φωτογραφιών Like every day(2002) όπου δείχνει αρκετές γυναίκες που καλύπτονται με burga και με κάποιο οικιακό αντικείμενο κολλημένο στο πρόσωπό τους όπως φλιτζάνια, κύπελλα, βραστήρες, γάντια, τρίφτες κ.α. προέκυψε από την απογοήτευση της φωτογράφου απέναντι σε όλα εκείνα τα μαγειρικά σκεύη που έλαβε ως γαμήλια δώρα όταν παντρεύτηκε το 2000 με το φωτογράφο και συγγραφέα Peyman Hooshmandzadeh. Τα μοτίβα στα υφάσματα, επιπλέον, θα μπορούσαν να θεωρηθούν αντιπροσωπευτικά των σεντονιών και των κουρτινών. Οι εικόνες φέρνουν στο προσκήνιο τον τρόπο με τον οποίο μια πολύπλοκη γυναικεία προσωπικότητα – με ταλέντα, προσδοκίες και δυνατότητες – περιορίζεται κοινωνικά πολλές φορές στο σωματικά απαιτητικό οικιακό καθήκον.



Πουλάει ο πόλεμος; Αυτή ήταν η πρώτη αντίδραση όταν βρέθηκα μπροστά στα έργα των Matthias Bruggmann [Galerie Polaris] και Miki Kratsman [Chelouche Gallery], που αποτελούνται από εικόνες των πιο πρόσφατων πολεμικών συγκρούσεων του  21ου αιώνα. Η επιλογή των δύο αυτών γκαλερί επιβεβαιώνει πως στη φουάρ μπορεί κανείς να συναντήσει τα πάντα: απλούς εντυπωσιασμούς, έργα με κριτική ματιά, ιστορικό, εμπορικό, διακοσμητικό ή κοινωνικό ενδιαφέρον.

 Η εντυπωσιακή Camera Work Gallery

Από τις πιο εντυπωσιακές συμμετοχές του Paris Photo 2017 υπήρξε αυτή της Camera Work Gallery που εκπροσωπήθηκε από δυνατά ονόματα της σύγχρονης φωτογραφίας και εάν κρίνουμε και από τις τιμές των έργων από τα πλέον ενδιαφέροντα εμπορικά.

Κύριοι εκπρόσωποι οι Yoram Roth, Christian Tagliavini, Michelangelo di Battista & Tina Bening, David Brebin και Hans Feurer, που συμμετείχαν με μεγάλης κλίμακας έργα.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ο Christian Tagliavini (1971) μεγάλωσε στην Ιταλία και την Ελβετία. Η καριέρα του ως αρχιτέκτονας και σχεδιαστής επηρέασε την καλλιτεχνική του πορεία Τα έργα τέχνης του δεν είναι μόνο εικόνες, αλλά σύνθετες σχεδιαστικές αφηγήσεις για τις οποίες αντλεί όλα τα στοιχεία, από το εσωτερικό περιεχόμενο μέχρι τα ενδύματα των απεικονιζόμενων προσώπων, από τον εαυτό του. Στο κόσμο της φωτογραφίας θεωρείται ως «φωτογραφικός τεχνίτης»(photographic crafstman).

Τα γυναικεία πορτρέτα του Michelangelo Di Battista (συμπεριλαμβανομένων των γνωστών μοντέλων Claudia Schiffer, Amber Valetta και Julia Stegner) – που συμπληρώνονται από τις εικαστικές παρεμβάσεις της Tina Berning – φαίνεται να λειτουργούν ως ένα είδος ανάλυσης των σύγχρονων προτύπων ομορφιά. Στα έργο τους, η Tina Berning και ο Michelangelo Di Battista εκφράζουν μια υποκειμενική, ψυχρή αλλά ταυτόχρονα και τρυφερή άποψη για τις γυναίκες.  Η αφοσίωση και το πάθος του Michelangelo Di Battista προς το έργο του έχει προσελκύσει τις τελευταίες δύο δεκαετίες μερικές από τις μεγαλύτερες βιομηχανίες της μόδας και της ομορφιάς και οι εικόνες του παρουσιάζονται στις πιο σημαντικές περιοδικές εκδόσεις σε ολόκληρο τον κόσμο.

Ο καταξιωμένος σε διεθνές επίπεδο φωτογράφος και καλλιτέχνης David Drebin, φημίζεται για τη δημιουργία θεαματικών στιγμιότυπων με εκθαμβωτικά θέματα, συμπεριλαμβανομένων φωτογραφιών που αποτυπώνουν ονειρικά τοπία όπως σύγχρονες πόλεις που προκαλούν συναισθήματα και σκέψεις και ενεργοποιούν την φαντασία των θεατών.Τέλος, ιδιαίτερα εντυπωσιακό το έργο Brunhilde and Gunther (2014) του εννοιολογικού φωτογράφου Yoram Roth που άγγιξε τα 68.000 ευρώ.

Σκέψεις για την εξέλιξη της φωτογραφικής εικόνας

Ένα από τα ζητήματα που μοιάζει να απασχολούν το σύγχρονο κόσμο της φωτογραφίας είναι και η σχέση της με τη σύγχρονη τέχνη. Σε επίπεδο τεχνικών εξελίξεων της εικόνας εντοπίσαμε πολλές ενδιαφέρουσες και πρωτότυπες περιπτώσεις.

Δουλειές όπως του Teun Hocks [Paci Contemporary- Gallery] μας έκαναν να αναρωτηθούμε για το εάν βλέπουμε όντως μια φωτογραφία ή ένα ζωγραφικό πίνακα. Αναμειγνύοντας τη φωτογραφία με τη ζωγραφική και το σχέδιο και τοποθετώντας έναν μεσήλικα χαρακτήρα σε παράλογες καταστάσεις, τα έργα του Ολλανδού Teun Hocks  κινούνται σε ένα φαντασιακό – ονειρικό πλαίσιο. Κύριος ερμηνευτής των «ρόλων» που επινοεί είναι ο ίδιος ο εικαστικός όπου έχει ασχοληθεί παράλληλα και με τις παραστασιακές τέχνες. Κύριος στόχος του όπως σημείωνε και το κείμενο της γκαλερί είναι να προσφέρει έναν καθρέφτη για τον θεατή ή ακόμα και να εμπνεύσει κάτι τόσο απλό όσο ένα χαμόγελο ή ένα θετικό συναίσθημα.

Η περίπτωση του Hocks δεν είναι η μόνη κάτι που μαρτυρά την ανάγκη και το ενδιαφέρον των φωτογράφων σήμερα να στραφούν προς το διάλογο μεταξύ των διάφορων υλικών και τεχνικών. Η φωτογραφία στην περίπτωση αυτή δεν λειτουργεί ως μια «ντοκουμενταρίστικη» καταγραφή της πραγματικότητας ή προώθηση ενός εμπορικού αγαθού (όπως είδαμε σε άλλες περιπτώσεις παραπάνω) αλλά ως ένα καλλιτεχνικού ενδιαφέροντος αποτέλεσμα, ως μια άρθρωση μιας διαφορετικής γλώσσας.


Στην ίδια λογική εγγράφεται και η σειρά Vases from Raiders(2016) όπου η Stephanie Syjuco [Catherine Clark Gallery] επιχειρεί να δώσει ένα τρισδιάστατο αποτέλεσμα στη φωτογραφική εικόνα, βγάζοντάς την έτσι από το κάδρο. Αντίστοιχα ο Bernd Halbherr [Van der Grinten Gallery] στην σειρά Gothic Church(2015) παρουσιάζει εσωτερικά ναών να αντικατοπτρίζονται σε μεγάλες σφαιρικές επιφάνειες.


Αξιοσημείωτη και η δουλειά των Jim Cambell και του Έλληνα Γιώργου Αλεξόπουλου (Yorgo Alexopoulos) στη Bryce Wolkowitz Gallery. Οι δύο καλλιτέχνες επιχείρησαν να ανατρέψουν την στατικότητα που χαρακτηρίζει τη φωτογραφική εικόνα, προσθέτοντας σε αυτή στιγμιαία κίνηση.
Θα πρέπει να αναφέρουμε ωστόσο, ότι η φετινή φουάρ πρόσθεσε και μια ειδική ενότητα βίντεο θέλοντας να επανεξετάσει και να επαναπροσδιορίσει τη σχέση των δύο αυτών μέσων.


Η φωτογραφική δουλειά της Marina Black προτείνει μια διαφορετική θέαση της ασπρόμαυρης εικόνας. Το τελικό αποτέλεσμα των έργων της προκύπτει από τον πειραματισμό και τη φυσική διαδικασία επεξεργασίας της φωτογραφικής επιφάνειας. Ο θάνατος, η αγωνία, η ομορφιά του ανθρώπινου σώματος, η ταυτότητα και η μνήμη αποτελούν τους κεντρικούς θεματικούς άξονες που την απασχολούν. Το μεγαλύτερο μέρος του έργου της μπορεί να χαρακτηριστεί ως πορτρέτα που χωρίς να αντιπροσωπεύουν ένα πραγματικό πρόσωπο, αντιπροσωπεύουν μια νοοτροπίας.Η Daniel Blau Gallery έδωσε την ευκαιρία στους επισκέπτες να δουν συλλεκτικές φωτογραφίες από τον κόσμο της φωτο-ειδησεογραφίας. Μια από αυτές και η διάσημη πλέον εικόνα από τον πόλεμο του Βιετνάμ το Napalm Girl (Moment of Terror-Vietnamese Children Flee Down Route 1 near Trang Bang, South Vietnam 8 June 1972, Huynh Cong Ut) στην οποία αποτυπώνεται η φρίκη του πολέμου στην τραυματισμένη παιδική φιγούρα που τρέχει με κλάματα προσπαθώντας να ξεφύγει από τις επιθέσεις. Στην ενότητα αυτών των φωτογραφιών, οι διοργανωτές επέλεξαν να παρουσιάσουν τη φωτογραφική εικόνα μαζί με την αρχική λεζάντα που την συνόδευε στο έντυπο, τονίζοντας με αυτόν τον τρόπο την ιδιαίτερη σημασία που έχει στο φωτορεπορτάζ τόσο το κείμενο όσο και η εικόνα. Από το Βιετνάμ του 1972 μέχρι το Ιράκ του 2002 ή το Λίβανο, την Αίγυπτο και τη Συρία, είναι τρομακτικό το πώς η εικόνα του πολέμου και των καταστροφών 45 χρόνια μετά, όχι μόνο δεν έχει εξαλειφθεί αλλά έχει γίνει ακόμη σκληρότερη.

Καλλιτέχνες και projects που γνωρίσαμε
και ξεχωρίσαμε μέσα από το paris photo 2017

 Ιαπωνικές γκαλερί και ιαπωνική φωτογραφία

Η επίσκεψή μας στη φουάρ αποτέλεσε και μια ευχάριστη εμπειρία να έρθουμε σε επαφή με τον κόσμο της Ιαπωνικής φωτογραφίας. Ξεχωρίσαμε ιαπωνικές γκαλερί και κάποιους από τους καλλιτέχνες που τις εκπροσώπησαν.Στη σειρά οι Γυναίκες που έσωσαν την Οκινάβα(Women who saved Okinawa), η Kenshichi Heshiki τεκμηριώνει μέσα από το φακό της την πορνεία στην Οκινάουα από τα τέλη της δεκαετίας του ’60 έως τις αρχές της δεκαετίας του ‘70. Μετά τον πόλεμο, η κατάσταση στο αρχιπέλαγος της Οκινάουα, όπως και στην υπόλοιπη Ιαπωνία, ήταν πολύ κακή, η πορνεία λοιπόν των γυναικών συνέβαλε στην ανάπτυξη μιας οικονομίας. Οι γυναίκες αυτές, εκδίδοντας το σώμα τους, κέρδισαν τόσα χρήματα κυρίως από τους ξένους πελάτες, που τους επέτρεψαν να επιβιώσουν τις οικογένειές τους αλλά και να ευνοήσουν την οικονομική κατάσταση της χώρας. Η ίδια η Kenshichi Heshiki γεννήθηκε σε ένα χωριό στην Οκινάουα, από όπου προέκυψε και το ενδιαφέρον της για την καταγραφή της ιστορίας του τόπου. Μέσα από τις φιλόδοξες εικόνες της, μπορούμε να κατανοήσουμε την κοινωνική ιστορία της Οκινάουα, καθώς και τη ζωή στο αρχιπέλαγος κατά τη διάρκεια του αμερικανικού αποικισμού.

Η Mao Ishikawa, επίσης καταγόμενη από την Οκινάουα, μέσα από το έργο της τονίζει πολλές φορές μια πτυχή του πολιτισμού και της ιαπωνικής Ιστορίας που θεωρεί ότι παραβλέπεται αμφισβητώντας τις θετικές σχέσεις της χώρας της με τις Ηνωμένες Πολιτείες καθώς και της ίδιας της Οκινάουα με την υπόλοιπη Ιαπωνία. Οι Φωτογραφίες της  Ishikawa είναι γεμάτες ανθρωπισμό, χιούμορ και τρυφερότητα για τους ανθρώπους που φωτογράφισε. Το Κόκκινο λουλούδι: Οι γυναίκες της Οκινάουα (Red flower: the women of Okinawa), είναι το πρώτο βιβλίο της Ishikawa με έναν αμερικανικό εκδότη. Πρόκειται για μια συλλογή από 80 ασπρόμαυρες φωτογραφίες που τραβήχτηκαν από το 1975 έως το 1977 όταν η φωτογράφος εργάστηκε σε μπαρ που σύχναζαν Αφροαμερικανοί στρατιώτες. Η αρχική ιδέα ήταν η λήψη φωτογραφιών των στρατιωτών στα μπαρ. Ωστόσο, στην πορεία άρχισε να στρέφει το ενδιαφέρον της περισσότερο προς τα κορίτσια που εργάζονταν εκεί και έτσι αυτή η σειρά περιλαμβάνει περισσότερες φωτογραφίες τους.Το έργο του Masahisa Fukase απεικονίζει την εγχώρια ζωή του με τη γυναίκα του Yōko Wanibe και τις τακτικές του στο φωτογραφικό στούντιο των γονιών σε μια μικρή πόλη στο Χοκάιντο. Οι Fukase ήταν φωτογράφοι και είχαν ένα φωτογραφικό στούντιο που διήρκεσε για τρεις γενιές που λήγει με τον ίδιο τον Masahisa. Η ενότητα Family(1971-1989) ανοίγει με μια φωτογραφία του ίδιου του στούντιο και οι επόμενες 31 εικόνες είναι οικογενειακά πορτρέτα που λαμβάνονται μέσα σε αυτό.

Τα «ποιητικά προσκυνήματα» της Patti Smith
Mainstream σταθμός κάθε επισκέπτη

Μια από τις πιο συζητημένες συμμετοχές που οι περισσότερες πολιτιστικές στήλες πρότειναν στους φιλότεχνους επισκέπτες, είναι η συμμετοχή της Patti Smith, γνωστή στην Ελλάδα από την πρόσφατη έκθεσή της στο μουσείο Μπενάκη το 2015. Η φωτογραφική της δουλειά παρουσιάστηκε στο Paris Photo 2017 από τη γκαλερί Gagosian σε δύο μέρη. Αρχικά πρόκειται για μια σειρά από ασπρόμαυρες φωτογραφίες της ίδιας της Smith και έπειτα για έναν διάλογο της φωτογράφου με άλλους επιφανείς  του είδους που την ενέπνευσαν στην πορεία της.

 

 

 

 

 

 

 

 

Από το 1978 η Smith ξεκίνησε να φωτογραφίζει την καθημερινότητά της με σκοπό να δημιουργήσει ένα σώμα εικόνων που θα αφηγείται ποιητικά και μελαγχολικά τη μοναξιά που ένιωθε να χαρακτηρίζει τη ζωή της εκείνη την περίοδο. Έπειτα, επηρεασμένη από τη γοητεία του φωτογραφικού μέσου, ξεκίνησε μια νέα ενότητα στην οποία ακολουθεί τα βήματα των ανθρώπων που την επηρέασαν πνευματικά μέσα από το έργο τους και τους οποίους δεν είχε προλάβει να γνωρίσει. Οι επισκέψεις στο τάφο της Susan Sontag, στο σπίτι της Frida Kahlo ή στον ποταμό όπου έδωσε τέλος στη ζωή της η Virginia Woolf λειτουργούν ως ένα είδος «προσκυνήματος» και απόδοσης φόρου τιμής. Τα ίδια αντικείμενα που μοιάζουν να είναι κενά από σημασία, συμβολίζουν για την καλλιτέχνιδα την ενσάρκωση μιας άλλοτε παρουσίας(βλ. παντόφλες του Robert Mapplethorpe).

Η αρμονία της απλότητας 

Εκτός από τα μεγάλης κλίμακας έργα που τραβούν το βλέμμα με το εντυπωσιακό μέγεθος της εικόνας ή τους ευφάνταστους τεχνικούς πειραματισμούς των δημιουργών, η φουάρ είχε και συμμετέχοντες που μας θύμισαν πως η απλότητα της σύνθεσης στην εικόνα δεν στερεί απαραίτητα από τη δυναμική της στο βλέμμα του θεατή.

Η σειρά Some things του Claus Goedicke [Galerie m Buchum] εκφράζει τη γοητεία της απλότητας. Σε αντίθεση με τον τομέα της εμπορικής φωτογραφίας, τα αντικείμενα στις φωτογραφίες της Goedicke δεν φαίνεται να είναι άψογα ή ολοκαίνουργια. Η ομορφιά τους πηγάζει από την απλή λειτουργικότητα και τα σημάδια φθοράς τους.

Αντίστοιχα ο Paul Graha

m [Galery Carlieri] παρουσιάζοντας ένα μέρος της σειράς Shimmer of possibility(2004-2006) εστιάζει σε απλές καθημερινές στιγμές των μικρών αμερικάνικων πόλεων που πολλές φορές περνούν ακόμη και απαρατήρητες. Πρόκειται για μια μοναδική φωτογραφική ωστόσο αφήγηση της ζωής έτσι όπως κυλά.

7 Έργα που ξεχωρίσαμε

MATTHEW PILLSBURY, subway therapy 2, union square, Νew Υork City, December 2, 2016 [benrubi gallery]

Η φωτογραφία του Pillsbury αναφέρεται στο project Subway Therapy, ενός άλλου αμερικανού καλλιτέχνη, του Levee Chavez. Πρόκειται για μια εγκατάσταση στην οποία ο καλλιτέχνης προτείνει στους ανθρώπους να σημειώσουν σε ένα χαρτί post-it, ή να μοιραστούν μαζί του σε μια συζήτηση, τις ευχές τους και στη συνέχεια να τις κολλήσουν στον τοίχο. Το έργο αυτό και η ιστορία του με αφορμή τη φωτογραφία του Pillsbury νομίζω πως δείχνει πως υπάρχει μια ιδιαίτερη δύναμη όταν οι άνθρωποι είναι πραγματικά πρόθυμοι – όχι μόνο στη Νέα Υόρκη αλλά στον υπόλοιπο κόσμο και στα μέσα μαζικής ενημέρωσης – να επικεντρωθούν σε κάτι που είναι θετικό και επιδιώκει την πρόοδο. Είναι αξιοσημείωτο ωστόσο, ότι στην περίπτωση του Pillsbury, εν τέλει, δεν είναι τόσο η φωτογραφία που απεικονίζει και γνωστοποιεί το project Subway therapy, που θα κεντρίσει το ενδιαφέρον του θεατή όσο το ίδιο το απεικονιζόμενο έργο και η ιστορία του.

 MASSIMO VITALI – Οι ιταλικές παραλίες

Ο Massimo Vitali γεννήθηκε στο Como της Ιταλίας το 1944 και σήμερα εδρεύει στην Lucca της Ιταλίας και στο Βερολίνο. Σπούδασε φωτογραφία στο London College of Printing και στη συνέχεια εργάστηκε ως φωτορεπόρτερ τη δεκαετία του ’70. Ωστόσο, στις αρχές της δεκαετίας του ’80, η αυξανόμενη δυσπιστία του ως προς το εάν η φωτογραφία είχε την απόλυτη ικανότητα να αναπαράγει τις λεπτότητες της πραγματικότητας τον οδήγησε να αλλάξει την σταδιοδρομία του. Η σειρά των ιταλικών πανοραμικών παραλιών άρχισε υπό το φως έντονων πολιτικών αλλαγών στην Ιταλία. Ο Vitali άρχισε να παρακολουθεί πολύ προσεκτικά τους συμπατριώτες του. Παρουσιάζει μια απολυμασμένη, εφησυχαστική άποψη των ιταλικών κανονικοτήτων, αποκαλύπτοντας παράλληλα τις εσωτερικές συνθήκες και τις διαταραχές της κανονικότητας: την παραπλανητική αίσθηση της ευημερίας και τον άκαμπτο κοφμορμισμό.

DUNE VARELA – Toujours le soleil

Τα έργα της σειράς Toujours le soleil της Dune Varela μιλούν για την καταστροφή της δυτικής κοινωνίας και των δημοκρατικών ιδεών και θεσμών. Μέσα από τις εικόνες που δανείζεται από την αρχαιολογική εικονογραφία των αρχαίων μνημείων επιχειρεί να εκφράσει την προσωπική της ανησυχία για την τρέχουσα συγκυρία καθώς και την επιθυμία της να διατηρήσει κομμάτια του κόσμου καταστρέφοντάς τα. Αυτό που στην ουσία καταστρέφει είναι η επιφάνεια, θέλοντας να μας καλέσει να στρέψουμε το βλέμμα στο περιεχόμενο των εικόνων αυτών, να εστιάσουμε στην φθορά που έχουν δεχτεί οι ιδέες και οι συμβολισμοί των απεικονιζόμενων μνημείων και να αποστασιοποιηθούν από την ωραιοποιημένη παρουσίαση της πραγματικότητας.

ELGER ESSER – Τα μαγευτικά τοπία

Ο Esser ταξιδεύει σε πολλές χώρες με σκοπό τη φωτογράφηση διαχρονικών τοπίων όπου ούτε η ανθρώπινη μορφή ούτε το αποτύπωμα της είναι ορατά. Οι φωτογραφίες του αντλούν έμπνευση από τους λογοτέχνες του 19ου αιώνα ή του 20ου όπως τους Proust, Flaubert ή Maupassant.

LYDIA FLEM – FEMINICIDE

Η πρακτική της ψυχανάλυσης και της συγγραφής οδήγησε την Lydia Flem να στραφεί προς τον κόσμο της. Μέσα από την επιθυμία να αποκαλύψει τον άπειρο πλούτο των λεπτομερειών της ζωής μας, οι φωτογραφίες της απεικονίζουν αναπάντεχες μνήμες, όνειρα, και συνδέονται στενά με εικόνες της Ιστορίας.

MICHAEL ACKERMAN [CAMERA OBSCURA GALLERY]

Ο Michael Ackerman, Αμερικανός φωτογράφος, γεννημένος το 1967 στο Τελ Αβίβ, ζει  σήμερα στη Βαρσοβία. Από την πρώτη του έκθεση, το 1999, ο Michael Ackerman εντυπωσίασε φέρνοντας μια νέα, ριζοσπαστική και μοναδική προσέγγιση. Τα έργα του  απομακρύνονται από κάθε είδους εξωτισμό ή οποιαδήποτε προσπάθεια περιγραφής. Μοιάζει να αμφισβήτει το χρόνο. Κινείται στο μαύρο και το άσπρο, μια επιλογή που τον οδήγησε να διερευνήσει τον αδύναμο φωτισμό και επέτρεψε στις εικόνες του να δημιουργήσουν αινιγματικά οράματα. Ο Michael Ackerman αναζητά – και βρίσκει – στον κόσμο που διασχίζει, αντανακλάσεις των προσωπικών του αμφιβολιών και αγωνιών.

ALEXANDER GRONSKY – GALERIE POLKA

Γεννημένος το 1980 στο Ταλίν της Εσθονίας, ο Alexander Gronsky μιλάει μέσα από τη φωτογραφική του δουλειά για την εγκατάλειψη των δασών και  την μείωση του περιβαλλοντικού αντίκτυπου των τοπικών πληθυσμών.

Το Paris Photo 2018 έχει ήδη ξεκινήσει να προετοιμάζεται από τους διοργανωτές όπως μας ενημερώνει και η επίσημη ιστοσελίδα τους. Οι κριτικές ποικίλες, ωστόσο, η επίσκεψη σε μια μεγάλη διεθνή φοουάρ φωτογραφίας παραμένει μια μοναδική εμπειρία για όποιον ενδιαφέρεται για τις σύγχρονες τάσεις και την εξέλιξη της φωτογραφικής πρακτικής.
Το ραντεβού ανανεώνεται για του χρόνου 8 -11 Νοεμβρίου στο Grand Palais.

 

Last modified: 04/01/2018