Elles: Μια έκθεση ευρωπαϊκών προδιαγραφών - Art22

Elles: Μια έκθεση ευρωπαϊκών προδιαγραφών

Ήρα Παπαποστόλου
Ιστορικός και κριτικός τέχνης

Μ. ΦΡΥΣΙΡΑ

Για την ιστορία, όταν η Sofonisba Anguissola ζωγράφισε την αυτοπροσωπογραφία της το 1556, δεν παρουσίασε το εαυτό της απλά ως γυναίκα αλλά ως ζωγράφο. Η Artemisia Gentileschi (στην οποία πολύ σωστά αναφέρεται η Σώτη Τριανταφύλλου στο σημείωμά της στον κατάλογο της έκθεσης), όταν ζωγράφιζε τον 17ο αιώνα γυναίκες και την οργή τους απέναντι στο αντρικό φύλο, έλεγε: «Ζωγραφίζω για να δείξω την τιμή και την περηφάνια και την έκσταση και τη θλίψη και την αμφιβολία και τον έρωτα και τη λαχτάρα». Όσο για την δικιά μας Ελένη Μπούκουρα-Αλταμούρα έχει δώσει μια εξαιρετική αυτοπροσωπογραφία τον 19ο αιώνα όπου τη βλέπουμε να ζωγραφίζει, κι ας αναγκάστηκε να μεταμφιεστεί σε άντρα για να σπουδάσει στην Ιταλία.

Σε παλιότερο άρθρο μου στο art22 με τίτλο «Γυναίκες ζωγραφίζουν γυναίκες», που έγινε και τίτλος της έκθεσης που επιμελήθηκα στο Loft το 2014, παραθέτω ένα απόσπασμα του τεχνοκριτικού Χάρη Καμπουρίδη από τον κατάλογο της έκθεσης «Ο Μύθος της Γυναίκας στη Σύγχρονη Ελληνική Ζωγραφική (1930-2000»): «Στις τελευταίες δεκαετίες του 20ου αιώνα, η παρουσία των γυναικών δεν είναι πλέον σποραδική, όπως στις αρχές του. Πιθανόν μάλιστα να συμβαίνει το αντίστροφο, να υπερτερούν αριθμητικά οι γυναίκες των ανδρών ομοτέχνων τους». Δίνοντας παραδείγματα όπως οι καλλιτέχνιδες Ελένη Μωραΐτη, Αιμιλία Παπαφιλίππου, Μαρία Παπαδημητρίου και Βάνα Ξένου, καταλήγει: «Θα άξιζε να σημειώσει κανείς γενικά ότι εκεί όπου η γυναίκα ζωγράφος σχολιάζει τη φύση της και τον κοινωνικό της ρόλο, σπανίως ο πίνακας παραμένει στην συμβατική ζωγραφική. Πολλές από τις ζωγράφους αυτής της ομάδας μοιάζει σαν να θέλουν να ξαναγεννήσουν εξ ιδίων όχι μόνο την ταυτότητα του σώματός τους αλλά και την λειτουργία της εικαστικής τέχνης».

Μ. ΦΡΥΣΙΡΑ

Μ. ΦΡΥΣΙΡΑΝαι. Για να φτάσουμε στη σημερινή γενιά γυναικών δημιουργών (που είναι πολλές περισσότερες από αυτές που παρουσιάζονται στην έκθεση) οι οποίες σχολιάζουν τη φύση τους και τη γυναικεία παρουσία στην τέχνη και στη ζωή και οι οποίες απεικονίζουν γυναίκες που μπορούν ίσως να ταυτιστούν ακόμα και με την ίδια την έννοια της ζωγραφικής.

Και μιλάω για τις γυναίκες που ζωγραφίζουν γυναίκες γιατί στο Μουσείο Φρυσίρα οι περισσότερες εχουν ασχοληθεί με αυτό το θέμα: η Καλλιόπη Ασαργιωτάκη δίνει την εικόνα της σύγχρονης γυναίκας, η Λαμπρινή Μποβιάτσου παρουσιάζει την αντανάκλαση γυναικών, η Εβίτα Φρατζόλα παρουσιάζει διαφορετικές εκφάνσεις της γυναικείας φύσης, η Βίκυ Γεωργιοπούλου σχολιάζει τη γυναίκα-παιδί σε σχέση με το αντρικό φύλο, η Ντανιέλα Σταματιάδη αποδίδει με ιδιαίτερο τρόπο το γυναικείο σώμα κ.ο.κ.

Στην έκθεση ξεχωρίζουν τα έργα πολλών ελληνίδων δημιουργών που έχουν τη δική τους προσωπική γραφή: η Μαριάννα Κατσουλίδη με την ιδιαίτερη θεματολογία και τεχνική, η Ιωάννα Καφίδα με την πνευματικότητα με την οποία αποδίδει τα πρόσωπα, η Κάλλη Καστόρη με τη σύγχρονη γραφή της, η Λήδα Κοντογιαννοπούλου με την εξαιρετική απόδοση των γυμνών της, η Εύα Μαυρίδου με την ανθρωποκεντρική ζωγραφική της, η Έλενα Παπαδημητρίου με την ιδιαίτερη οπτική της, η Έφη Σούτογλου με τη λυρική ματιά της, η Άννα Μαρία Τσάκαλη με το άλλοτε τρυφερό και άλλοτε άγριο βλέμμα της.

Στην έκθεση, οι Ελληνίδες ζωγράφοι στέκονται ισότιμα δίπλα στις άλλες Ευρωπαίες, και ο θεατής χαίρεται να μένει για ώρα μπροστά σε όλα τα έργα γιατί πραγματικά έχουν κάτι να του πουν (κι αυτό γιατί οι γυναίκες πάντα έχουν κάτι αξιόλογο να πουν).
Πρόκειται για μια έκθεση ευρωπαϊκών προδιαγραφών που κατά τη γνώμη μου πρέπει να την δουν όλοι. Συγχαρητήρια για τη διοργάνωση!
elles

Last modified: 15/02/2016