Χρήστος Κάλφας: Η κάθε γενιά πλέκει το δικό της μύθο

Μαρία Ξυπολοπούλου
Φιλόλογος – Συντ. Θεμάτων Πολιτισμού

ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΑΛΦΑΣΟ Χρήστος Κάλφας ανήκει στους καλλιτέχνες της διασποράς. Ζει και εργάζεται στη Γαλλία από τη δεκαετία του 1970 από όπου ξεκίνησε μια ιδιαίτερα σπουδαία πορεία στο διεθνή χώρο των εικαστικών, κάτι που αντιλαμβάνεται ο θεατής που θα σταθεί με προσοχή μπροστά στα έργα του, συνεπαρμένος από τον ευρωπαϊκό τους χαρακτήρα. Στο κέντρο της δουλειάς του καλλιτέχνη, βρίσκεται από παλιά ο μύθος, τον οποίο προσεγγίζει μέσα από μια σύγχρονη ματιά. Αξίζει να σημειώσουμε ότι ανέκαθεν τα μυθολογικά θέματα απασχολούσαν τον Κάλφα και διαμόρφωναν την καλλιτεχνική του συνείδηση. Οι «Μυθολογίες» του Ρολάν Μπαρτ, ένα από τα πιο δημοφιλή γαλλικά κείμενα των τελευταίων χρόνων, έχουν επηρεάσει σε μεγάλο βαθμό την θεματογραφία της δουλειάς του.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΑΛΦΑΣ Defile de Reception - 45 x 50Συναντήσαμε τον καλλιτέχνη με αφορμή την 7η ατομική του έκθεση στην Αίθουσα Τέχνης Αθηνών και συζητήσαμε για τη νέα του δουλειά στην οποία εξετάζει μέσα από τους μύθους τα σύγχρονα ελληνικά προβλήματα με το ίδιο ενδιαφέρον ενός παρατηρητή που θα ζούσε στην Ελλάδα.  Έργα του καλλίτεχνη έχουν παρουσιασθεί σε πολλές γκαλερί και Μουσεία της Ευρώπης -Galerie Patrice Trigano – Paris, Pascal Polar – Bruxelles, Musse Picasso -Antibes. Το 1994 η Gallery Patrice Trigano με την οποία είχε μόνιμη συνεργασία τον παρουσίασε στην FIAC. Για το έργο του έχουν γράψει μεταξύ άλλων η Ιστορικός Τέχνης Sydney Picasso καθώς και ο Ιστορικός Τέχνης και καθηγητής Φιλοσοφίας στο πανεπιστήμιο Saint Etienne Bruno Duborgel.

  • «Sous le tapis…. nos emotions» είναι ο τίτλος που επιλέξατε για την 7η ατομική σας έκθεση. Πώς αποφασίσατε να ασχοληθείτε με όσα βρίσκονται «κάτω από το χαλί»;

ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΑΛΦΑΣ Ainsi De Suite - 45 x 50Όπως και οι τίτλοι που έχω χρησιμοποιήσει σε παλαιότερες εκθέσεις έτσι και ο τωρινός έρχεται να συνδεθεί με το σύνολο της δουλειάς μου που ξεκινάει από την επεξεργασία του μύθου και την απεικόνιση της μυθοπλασίας. Με ενδιέφερε ανέκαθεν να ψάχνω και να προβληματίζομαι για το τι υπάρχει πίσω από κάθε σκέψη, μύθο ή πραγματικότητα, είτε πρόκειται για μια πολιτική ή κοινωνική πραγματικότητα είτε εάν αναφερόμαστε ακόμα και στον ίδιο τον καλλιτεχνικό χώρο. Εάν παρατηρήσουμε τις απεικονίσεις στα μέλανα βάζα της αρχαιότητας, θα προσέξουμε ότι πολλές φορές χρειαζόταν να ξύσει κανείς την επιφάνεια ώστε να παρουσιαστούν τα σχέδια. Με τραβούσε λοιπόν από πολύ παλιά να ασχοληθώ και να εντάξω στην δουλειά μου την ιδέα των δύο πλευρών- όψεων που υπάρχουν σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής μας.

  • ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΑΛΦΑΣ Comment Eviter le Paradis - 100 x  90Πόσο εύκολο είναι να μπορεί κανείς να βλέπει «κάτω από το χαλί» σήμερα; Είναι ένα προνόμιο των καλλιτεχνών σε μια κοινωνία που κινείται με όλο και γρηγορότερους ρυθμούς;

Οφείλουμε να κοιτάμε κάτω από το χαλί παρά τους γρήγορους ρυθμούς που μας επιβάλει ο σύγχρονος τρόπος ζωής και μάλιστα πολύ περισσότερο δίνοντας έμφαση σε όσα φροντίζουμε να κρύψουμε εμείς οι ίδιοι κάτω από αυτό.

  • Πότε και πώς προέκυψε το ενδιαφέρον σας για τις «Μυθολογίες» του Ρολάν Μπαρτ, ένα από τα πιο δημοφιλή γαλλικά κείμενα των τελευταίων χρόνων, δοκίμιο που αποτελεί σημείο αναφοράς στην δουλειά σας;

Η συγκεκριμένη έρευνα ξεκίνησε πριν από 25 χρόνια όταν είχα την τύχη να πέσω σε ορισμένα γραπτά του Ρολάν Μπαρτ που αναφέρονταν στις «Μυθολογίες». Προσάρμοσα, λοιπόν, τις σκέψεις των γραπτών του στη δουλειά μου, προσπαθώντας με «όπλο» τις σκέψεις αυτές να αναλύσω την τρέχουσα συγκυρία.

  • ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΑΛΦΑΣ imageΟ Ρόλαντ Μπαρτ στις «Μυθολογίες» έχει υποστηρίξει ότι ο μύθος ως γλώσσα που κωδικοποιεί τις αξίες μιας κοινωνίας, παίζει διπλό και αντιφατικό ρόλο: «υπογραμμίζει και δημοσιοποιεί, μας βοηθάει να καταλάβουμε αλλά και μας το επιβάλει». Ποιος πιστεύετε ότι είναι ο ρόλος του μύθου σήμερα;

Μα ζούμε ένα μύθο. Αυτά που γίνονταν παλιά σήμερα έχουν μυθοποιηθεί. Σήμερα ζούμε τον μύθο, λοιπόν, που έχει στηθεί από τις προηγούμενες γενιές. Ανέκαθεν, υπάρχει μια ιστορική αλήθεια, ένα πραγματικό γεγονός γύρω από το οποίο πλέκουμε η κάθε γενιά έναν μύθος και αυτός εξελίσσεται στη συνέχεια από κοινωνία σε κοινωνία. Πρόκειται για μια προσωπική διαπίστωση, που αφορά όχι μόνο τα ιστορικά συμβάντα αλλά και τα ενδιάμεσα γεγονότα. Οι μεσογειακές κοινωνίες εκπέμπουν ένα υπερβολικό πάθος στην καθημερινότητά τους και οι μύθοι βρίσκονται στο πυρήνα της κουλτούρας τους.

  • ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΑΛΦΑΣ Comment Eviter le Paradis - 100 x  90Πώς λειτουργεί η φυσική σας απόσταση από την Ελλάδα για την αναφορά σε τρέχοντα καθημερινά προβλήματα που αντιμετωπίζει η χώρα;

Είναι πολλά ζητήματα που με απασχολούν γύρω από την κοινωνική, πολιτική και καλλιτεχνική δραστηριότητα της Ελλάδα, ακριβώς επειδή μένω έξω από τη χώρα. Η αποστασιοποίηση έχει πολλά θετικά. Μου δίνει τη δυνατότητα να συγκρίνω αυτό που αισθάνομαι όταν έρχομαι στην Ελλάδα με αυτό που αισθάνομαι όταν είμαι κάπου αλλού: πώς εκφράζεται και πώς λειτουργεί η κάθε κουλτούρα, με τι ένταση και τι αισθητική. Θα έλεγα ότι παίζω, μάλιστα, με τον όρο της απόστασης μέσα από τα έργα που παρουσιάζω στην έκθεση.

  • Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί στην σειρά των έργων που παρουσιάζεται στην έκθεση, η τεχνική  που έχετε επιλέξει να δουλέψετε. Βλέπουμε, λοιπόν, να συνυπάρχουν πάνω στη ζωγραφική επιφάνεια, δύο παράλληλοι κόσμοι: ο γκρίζος και διάφανος του φόντου και ο έγχρωμος με τις φιγούρες να ξεχωρίζουν. Πώς προέκυψε αυτή η επιλογή; Πρόκειται για ένα στοιχείο που διαφοροποιεί τη δουλειά σας από αυτή που έχουμε δει στο παρελθόν.

ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΑΛΦΑΣ Le Premier Indice Menant Au Tresor  - 50 x 45Η δουλειά που παρουσιάζω στην έκθεση κινείται στον ίδιο θεματικό άξονα με τις προηγούμενες, έχει ωστόσο εξελιχθεί στο επίπεδο της τεχνικής. Είναι μια καινούρια ενότητα που δουλεύω από το 2015. Η μνήμη έχει σημαντική θέση στη δουλειά μου. Η εικόνα στο βάθος της ζωγραφικής επιφάνειας είναι μια αναφορά από το παρελθόν και τις προσωπικές μου μνήμες.  Αποφάσισα να σβήσω μ’ έναν τρόπο την εικόνα αυτή ώστε να φαίνεται μεν αλλά να δημιουργεί ταυτόχρονα και ένα καινούριο υπόστρωμα. Στο μπροστινό μέρος, τοποθετώ φιγούρες που παρουσιάζονται με συμβολικό τρόπο στο σήμερα. Ο διάλογος μεταξύ των δύο αυτών επιπέδων, του παρελθόντος και του σήμερα, είναι στην ευχέρεια του θεατή, ο οποίος καλείται να επιλέξει την ιστορία που θα υπάρξει, καθώς και να πλέξει και να δημιουργήσει την σύνδεση μεταξύ των δύο.

Η έκθεση του Χρήστου Κάλφα Sous le tapis… nos emotions φιλοξενείται στην Αίθουσα Τέχνης Αθηνών έως 25 Φεβρουαρίου.

Last modified: 24/02/2017