Ο Αλέξανδρος Αλεξανδράκης ζωγράφισε στην πρώτη γραμμή του μετώπου

Ο  ζωγράφος  πολεμιστής  που αποτύπωσε  την πραγματικότητα  του πολέμου στα  βουνά  της Ηπείρου…

Αλέξανδρος Αλεξανδράκης (1913 – 1968)

Οι σκηνές μάχης θεωρούνται από τις παλαιότερες στη ζωγραφική. Τα βαρύγδουπα πορτρέτα των αξιωματικών και κυρίως των νικητών τα έφτιαχναν ζωγράφοι της στρατιωτικής ή πολιτικής ηγεσίας που είχαν προσληφθεί για το σκοπό αυτό. Όμως οι καλλιτέχνες που τύχαινε να είναι και στρατιώτες ήταν αυτοί που κατέγραφαν τις εμπειρίες τους, τα πραγματικά γεγονότα. Απεικόνιζαν τα δεινά και τη φρίκη του πολέμου μέσα από την καρδιά της μάχης. Γνωστοί από τον 1ο παγκόσμιο πόλεμο ήταν οι Γερμανοί Georg Grosz και Otto Dix. Ο ρεαλισμός του Dix έδινε τον πόλεμο με τον πιο σκληρό και αποκρουστικό τρόπο. Φημισμένοι ήταν και ο Άγγλος Paul Nash που πρόλαβε και το 2ο πόλεμο. Επίσης ο Eric Ravillous και ο Αυστραλός Norman Lindsay.

Πυροβολικό Στο Ποτάμι – 1943

Στα καθ’ ημάς στους βαλκανικούς πολέμους διέπρεψε η Θάλεια Φλωρά Καραβία, ενώ υπηρετούσαν ως στρατιώτες και ζωγράφισαν ο Λυκούργος Κογεβίνας, ο Γεώργιος Στρατηγός, ο Γιώργος Ροϊλός, ο Γιώργος Γουναρόπουλος, ο Περικλής Λύτρας ενώ οι λιθογραφίες του Σωτήρη Χρηστίδη σημάδεψαν την περίοδο εκείνη. Στη Μικρασιατική Εκστρατεία και περιπέτεια ήταν παρόντες ο Φώτης Κόντογλου, ο Γιώργος Σικελιώτης που καταγόταν από τη Σμύρνη και ο Κώστας Καπάνταης.

Διαταγή εξετελέσθη

Το 1940 Πολλοί καλλιτέχνες βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή του μετώπου. Ήταν ο Αλέξανδρος Αλεξανδράκης, ο Γιάννης Παππάς (αυτή την περίοδο στο Μουσείο Γιάννη Παππά εκτίθενται σχέδια του κυρίως από την κατοχή), ο Γιώργος Προκοπίου, ο Ουμπέρτος Αργυρός, ο Πέτρος Βλαχάκης, ο Κώστας Καββαδίας κ.ά.  Βέβαια την ίδια περίοδο πολλοί καλλιτέχνες που δεν είχαν στρατευτεί συμμετείχαν με έργα τους όπως ο Κώστας Γραμματόπουλος με τις θρυλικές λιθογραφίες, ο Γιάννης Κεφαλληνός, η Βάσω Κατράκη, ο Γιώργος Γουναρόπουλος. Όλοι τους συνέχισαν να αποτυπώνουν και τη σκληρότητα της κατοχής όπως ο Τάσσος,  Περικλής Βυζάντιος.

Προελασις

Προέλασις

Ο Αλέξανδρος Αλεξανδράκης κατατάχτηκε από την πρώτη ημέρα του πολέμου. Έδωσε μία σειρά έργων, μια σπάνια αποτύπωση όσων έγιναν στα βουνά της Βορείου Ηπείρου και της Αλβανίας. Σήμερα παρουσιάζουμε μερικά από τα έργα του που δημοσίευσε το 1968 στο βιβλίο του «Έτσι πολεμήσαμε το 40 – 41».

Κουβαλώντας βλήματα στα αδιάβατα

Ο Αλέξανδρος Αλεξανδράκης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1913 και πέθανε το 1968 χρονιά που κυκλοφόρησε το βιβλίο του. Φοίτησε στη σχολή Καλών Τεχνών (1931) και δυο χρόνια αργότερα άρχισε να εργάζεται ως σκιτσογράφος στο Έθνος. Το 1937 αποφοίτησέ και έγινε επιμελητής στο εργαστήριο του Αργυρού. Στον πόλεμο του 1940 βρέθηκε στο μέτωπο. Τρεις μήνες μετά το θάνατο του τιμήθηκε από την Ακαδημία Αθηνών για το βιβλίο του «Έτσι πολεμούσαμε το 40 – 41»

28η Οκτωβρίου 1940

Ωριαία σταση

Στο πορτρέτο του που κοσμεί την πρώτη σελίδα του βιβλίου σημειώνει: «Η ζωή μου ήταν σκληρή, σκυλίσια. Ένας αγώνας. Γι’ αυτό και η Τέχνη μου έχει ορμή, δύναμη. Ζωγραφίζω την κίνηση, το μόχθο».
Για το έργο του ο Μπάμπης Κλάρας, χρονογράφος της «Βραδυνής» είχε γράψει με αφορμή την  έκδοση του Βιβλίου: «Μαρτυρία και τέχνη μαζί, όλο κίνηση και ζωντάνια, δίχως καμιά έπαρση… Οι εικόνες που δίνει δεν έχουν τίποτε το ειδυλλιακό, το ψεύτικο. Έχουν όλον το γνήσιο ρεαλισμό. Είναι αληθινή απεικόνιση της πραγματικότητας που εκφράζει τον ηρωισμό και την αυτοθυσία. Αλλά μαζί και την ανθρώπινη τραγωδία, χωρίς να προδίδει ποτέ και τον καλλιτέχνη, με τη γνήσια επίσης ανθρώπινη ευαισθησία και τέχνη…

Μας καίνε τα χωριά

Η φυγή

Έχεις να κάνεις μ’ ένα βίωμα που είναι μαζί και καλλιτέχνημα λυτρωτικό και εξαγνιστικό. Χωρίς τίποτε το φιλοπόλεμο. Αλλά και μ’ όλη τη ζωντάνια την πηγαία και την τέχνη την αλέκιαστη. Έργο ζωής και τέχνης καταπληκτικό… Τέτοια έργα αποτελούν μνημεία εθνικά και καλλιτεχνικά…»

Για το ορεινό χειρουργείο

Κρυοπαγημένοι – Υπέρ βωμών και εστιών

Η πείνα

Ξάφνιασμα μέσα στη νύχτα

Μνήμες 1940

Αρχική εικόνα: Στο καλό

Last modified: 26/10/2019