Εύα Κέκου: Προσπαθούμε να εντοπίσουμε το πρόβλημα ενώ είμαστε οι ίδιοι μέρος του προβλήματος

Γιάννης Τζιμούρτας
Δημοσιογράφος

Με τίτλο «Where is the problem?  Empathyapathy» η ιστορικός τέχνης Εύα Κέκου οργάνωσε και παρουσίασε την έκθεση μικτών μέσων (φωτογραφία, βίντεο, ζωγραφική, γλυπτική και περφόρμανς) στο χώρο τέχνης Beton7.  Συμμετείχαν οι καλλιτέχνες Ειρήνη Ευσταθίου, Γιάννης Θεοδωρόπουλος, Άννα Λάσκαρη, Στεφανία Στρούζα, Lanfranco Aceti & Willem Jan Smit. Μια έκθεση που στόχευε στο να συζητήσει την επικαιρότητα και να αναδείξει την προβληματική της ίδιας της ελληνικής κοινωνίας που συμπεριφέρεται πολλές φορές ως να μην υπάρχει πρόβλημα. Για το επιτυχημένο πρότζεκτ απαντά στις ερωτήσεις μας η επιμελήτρια της έκθεσης Εύα Κέκου:

  •    Πώς προέκυψε η έκθεση αυτή; Πώς γεννήθηκε η ιδέα της;

Η έκθεση αυτή συζητά τη «προβληματική του ίδιου του  προβλήματος». Στην Ελλάδα τη τελευταία οκταετία ή και λίγο περισσότερο μιλάμε για προβλήματα συνεχώς. Τα προβλήματα έχουν αφηρημένη, σύνθετη, επίκαιρη μορφή και συνεχώς παραγκωνίζονται γιατί στη θέση τους έρχονται νέα με συνδεόμενο χαρακτήρα μεταξύ τους. Θα λέγαμε ως σχήμα ότι προσομοιάζει με μία αλυσίδα αποτελούμενη από μικρότερους κρίκους που περιστρέφεται συνεχώς και πιεστικά γύρω μας και αδυνατούμε να «λύσουμε» τα δεσμά της. Έχει ενδιαφέρον το γεγονός ότι ενώ μιλάμε για προβλήματα δε μπορούμε να εντοπίσουμε αλλά και να συμφωνήσουμε ως κοινωνία για το ποιο εν τέλει είναι το πρόβλημα και πολλές φορές συμπεριφερόμαστε ως μια κοινωνία που δεν μπορεί να εντοπίσει το πρόβλημα «γεωγραφικά και τοπολογικά», δε  μπορεί να το αντιμετωπίσει συλλογικά, εν τέλει συμπεριφέρεται ενίοτε ως να μην υπάρχει πρόβλημα. Η συζήτηση επικεντρώνεται στο γεγονός ότι η ελληνική κοινωνία παρά το εύρος των συζητήσεων αδυνατεί να ονοματίσει την αιτία αλλά και την ουσία του ίδιου του προβλήματος και τέλος μιλά συνεχώς για πρόβλημα/-τα γενικά μετατοπίζοντας τη συζήτηση αλλά και τον προσανατολισμό από επουσιώδη σε ουσιώδη συνεχώς.

  • Πώς και γιατί επιλέχτηκε ο συγκεκριμένος τίτλος και ποιο είναι το σκεπτικό της έκθεσης;

Ο τίτλος αυτός επιλεγμένος σκόπιμα στα αγγλικά επιθυμεί να συνδέσει το τοπικό με το παγκόσμιο, το ειδικό με το γενικό. Αναφέρεται με σαρκασμό και χιούμορ στην αντιμετώπιση προβλημάτων που αφορούν “κοινωνίες σε κρίση”, “κοινωνίες σε μετάβαση”, οι οποίες παραμένουν αδρανείς και παθητικές, αναπτύσσοντας πολλές φορές μία διπολική και αμφίθυμη στάση στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν. Ο τίτλος μεταφρασμένος στα ελληνικά “Πού είναι το πρόβλημα;” ακούγεται ως μία ερώτηση που στοχεύει περισσότερο από το να εντοπίσει το πρόβλημα (εννοιολογικά, χωρικά, κοινωνιολογικά) περισσότερο στο να το “παραβλέψει”. Οι δύο όροι empathy – apathy δεν έρχονται ως απάντηση αλλά ως ένα δίπολο διερεύνησης του ίδιου του προβλήματος. Με ένα παιγνιώδη τρόπο το ανοιχτό αυτό ερώτημα που απευθύνεται ερείδεται στις δύο ετυμολογικά ελληνικής προέλευσης λέξεις -τη λέξη εμπάθεια- αλλά και απάθεια. Έχει ενδιαφέρον ότι η λέξη empathy έχει θετικό πρόσημο στα αγγλικά. Όλες αυτές οι έννοιες όμως αφορούν την ελληνική κοινωνία, μία κοινωνία με ετερόκλητα στοιχεία που εύκολα καταδικάζει, ταυτίζεται με κάτι άλλο ή και παράλληλα παραμένει απαθής – στερούμενη το ‘πάθος’ που της αναλογεί για ριζοσπαστικές αλλαγές και επίλυση των θεμάτων που την ταλαιπωρούν.

  •   Μπορείς να μας μιλήσεις  για το θεωρητικό της υπόβαθρο της έκθεσης;

Στο “H Πτύχωση” o Gilles Deleuze (2006) παρουσιάζει το μόρφωμα της πτύχωσης ως αντιπροσωπευτικό για τις εκφραστικές προτιμήσεις και τον πολιτισμό της κοινωνίας του Baroque γενικά, καθώς και των έργων που αναλύουν τη σύγχρονη τέχνη και επιστήμη. Η ιδέα αυτή συσχετίζεται με έναν σημαντικό διανοητή της περιόδου το Gottfried Wilhelm von Leibniz. Ο Deleuze συνδέει μέσω της  συνεχούς, ενιαίας μορφικής προσέγγισης, αυτήν της πτύχωσης, μια συνεχή κίνηση η οποία διατρέχει τόσο το υλικό πεδίο όσο και τις νοητικές διεργασίες. Μέσω αυτής της συνεχούς κίνησης, πτύχωση του χώρου, της κίνησης και του χρόνου, η πτύχωση της εξωτερικής πραγματικότητας συγκροτεί συνεκτικότερες πτυχές, πτυχές που διαδέχονται άλλες πτυχές, παράγοντας την εσωτερική συνθήκη της νοητικής διεργασίας, θεωρώντας ότι το σύγχρονο Υποκείμενο βρίσκεται διαρκώς εν των γίγνεσθαι. Με αυτόν τον τρόπο η εξωτερική πραγματικότητα και η νοητική της προσέγγιση καθίστανται «εν κινήσει συσχετισμένες» ενώ, επιπλέον, ο ενιαίος συσχετισμός τους παραπέμπει στην τοπολογική περιγραφή.
Μέσα σε αυτό το θεωρητικό πλαίσιο ανασκευασμένο για τις ανάγκες της αφήγησης που δημιουργεί η έκθεση αυτή – τοποθετείται και το ίδιο το ερώτημα της έκθεσής με τίτλο where is the problem?Ένα ερώτημα που διερευνά το πρόβλημα – ως αφηρημένη έννοια αλλά ως κατάσταση – εφορμώντας από τον εντοπισμό και τον περι – ορισμό αυτού, ενώ από την άλλη διερωτάται για έννοιες που αφορούν την κατ-αγωγή της προβληματικής που απορρέει από αυτή τη κατάσταση με την ιστορική υπόσταση αλλά ταυτόχρονα μεταχειρίζοντας το ίδιο το ερώτημα ως ένα γλωσσικό πείραμα που διερευνά τη συγγένεια των λέξεων, τη σύνδεση και την ετυμολογία των ίδιων των λέξεων ως σημείο έκφρασης σε ένα παγκοσμιοποιημένο σύστημα εννοιών και αξιών που συνδέονται μαζί τους. Η αφήγηση παρότι δεν υπόκειται σε κανονιστικούς κανόνες, θέτει ερωτήματα που απαιτούν απαντήσεις και παράλληλα θέτουν νέα ερωτήματα. Με αυτό το τρόπο η Λογική και τα Μαθηματικά μπορούν να αποτελέσουν ένα εργαλείο.
Η έκθεση αυτή θέτει αρχικά στο μικροσκόπιο την ελληνική περίπτωση- επιχειρώντας να αναδείξει τη προβληματική της ίδιας της ελληνικής κοινωνίας που συμπεριφέρεται πολλές φορές ως να μη μπορεί να εντοπίσει το πρόβλημα, να μη μπορεί να το αντιμετωπίσει συλλογικά, εν τέλει συμπεριφέρεται ενίοτε ως να μην υπάρχει πρόβλημα.

  •   Ποιο αλήθεια είναι το πρόβλημα κατά τη γνώμη σου;

Έχει ενδιαφέρον ότι στην εποχή μας πολλά προβλήματα συνδέονται μεταξύ τους- το προσωπικό είναι και κοινωνικό αλλά και το εθνικό γίνεται παγκόσμιο με αυτή την έννοια. Κατά τη γνώμη μου, η απαθής, αδιάφορη στάση μας και το ότι αποκτούμε όλο και μία λιγότερο πολιτική υπόσταση – με την έννοια της πόλης που αποδιοργανώνεται σε επιμέρους αλλά και της πολιτικής, αποτελεί μέρος του ίδιου του προβλήματος. Δημιουργείται με ένα τρόπο ένας φαύλος κύκλος όπου εμείς ψάχνουμε τον εντοπισμό του προβλήματος ενώ είμαστε οι ίδιοι μέρος αυτού-με ένα παράδοξο τρόπο αδυνατούμε να δούμε «σεαυτόν», να εντοπίσουμε το πρόβλημα έξω από εμάς ως άτομα και κοινωνίες. Με αυτό το τρόπο το προφανές γίνεται αδιόρατο, σύνθετο και απροσπέλαστο.

  •   Ποια είναι η ροή της αφήγησης;

Η έκθεση διαγράφει μία μη γραμμική πορεία αφήγησης  συνδέοντας έννοιες, ορισμούς και αποσυμπιέζοντας χωροχρονικές συνιστώσες και στεγανά, συνδέοντας το πολιτικό, κοινωνικό με το ατομικό  συναίσθημα. Αρχής των φωτογραφικών έργων του Γιάννη. Θεοδωρόπουλου και των πρόδηλων πτυχώσεων, αλλά και του τοπολογικού ερωτήματος προσανατολισμού / απροσανατολισμού που θέτει στο έργο της η Στεφανία  Στρούζα, η σκυτάλη μεταφέρεται στο πολιτικό μέσω των ρητών περιγραφών των έργων της Ειρήνης Ευσταθίου και των έμμεσων υπαινιγμών  του γλυπτικού έργου της Α. Λάσκαρη από την άλλη. Στο προσκήνιο όμως και πάλι ο άνθρωπος που μέσα από τον εγωκεντρισμό, εγωπάθειά του εγκλωβίζεται σε αυτήν του την υπόσταση, στρέφοντας το ίδιο του το μεγαλείο ενάντια στον ίδιο των εαυτό του ( Aceti και Smit).

 

 

Last modified: 17/12/2017