Δέκα καλλιτέχνες «ακτινογραφούν» το Εύθραυστο Κράτος

Αμπράμοβιτς, Jan Fabre, Urs Fischer, Douglas Gordon, Damien Hirst, Carlos Motta, Oscar Murillo, Santiago Sierra, Barthelemy Toguo και Ai Weiwei στην Ουκρανία

Μπορεί η Ουκρανία να βρίσκεται σε μια διαρκή περίοδο έντασης όμως αυτό δεν πτοεί κάποιους ανθρώπους από το να τολμούν. Άλλωστε είναι παραδεκτό ότι σε περίοδο κρίσης βλέπουν το φως σημαντικά επιτεύγματα. Έτσι λοιπόν δεν αποτελεί έκπληξη ότι αυτή την περίοδο και ως τον Ιανουάριο στο PinchukArtCentre του Κιέβου φιλοξενείται μια από τις σημαντικότερες ομαδικές εκθέσεις παγκοσμίως. Πρόκειται για την έκθεση «Fragile State» – Εύθραυστο Κράτος– και στην οποία μετέχουν δέκα από τους διασημότερους εικαστικούς καλλιτέχνες του καιρού μας: Μαρίνα Αμπράμοβιτς, Jan Fabre, Urs Fischer, Douglas Gordon, Damien Hirst, Carlos Motta, Oscar Murillo, Santiago Sierra, Barthelemy Toguo και Ai Weiwei.

Ai Weiwei. Πτώση μιας δυναστείας των Χαν Ουρν, 2016. LEGO τούβλα.

Ένα εύθραυστο κράτος αποκαλύπτει συχνά μια στιγμή ευπάθειας που μπορεί να είναι μια ακριβής περιγραφή του κόσμου γύρω μας. Ο τίτλος «Εύθραυστο Κράτος» αντικατοπτρίζει την εύθραυστη κατάσταση της παγκόσμιας τάξης ή σε μια πιο αφηρημένη έννοια αναφέρεται σε ιδεολογικές, πολιτιστικές και κοινωνικές ευπάθειες. Αλλά είναι εξίσου μια έννοια που μπορεί να υπονοήσει και την ευθραυστότητα του σώματος και του νου. Έτσι η έκθεση στροβιλίζεται συστηματικά ανάμεσα στις διαφορετικές οπτικές του Fragile State. Προκαλεί συνομιλίες που συνδέουν την ευθραυστότητα του σώματος και του μυαλού και την ευθραυστότητα των ιδεολογιών και των ιστορικών αντιλήψεων. Κάνει παραλληλισμούς μεταξύ της ευαισθησίας των νέων ανθρώπων και της ευαισθησίας μιας χώρας σε πολεμική σύγκρουση ή της ευθραυστότητας της ζωής και εκείνης ενός κράτους που κινδυνεύει.

Carlos Motta. San Felipe del Morro # 10 από τη σειρά Colonial Forts

Η έκθεση ξεκινά με έναν προβληματισμό σχετικά με τον πολιτισμό και την ιστορία, που ενσωματώνεται στην έκδοση LEGO του Ai Weiwei στην «Πτώση μιας δυναστείας Χαν Ουρν (2016)». Το έργο είναι μια πρόσφατη μετάφραση των εικόνων των αρχών του 1995, όταν ο Ai Weiwei φωτογράφησε τον εαυτό του να σπάει ένα  τελετουργικό βάζο (Urn) 2000 ετών της δυναστείας των Χαν. Αντικρούοντας τότε τις δημόσιες επικρίσεις έδωσε μια απάντηση που έμεινε μνημειώδης: «Ο στρατηγός Μάο μας είπε ότι μπορούμε να οικοδομήσουμε έναν νέο κόσμο μόνο αν καταστρέψουμε το παλιό».
Αυτή η σκέψη ενισχύεται από το έργο του Carlos Motta, Colonial Forts # 10 (2013). Ο καλλιτέχνης παρακολούθησε τα αρχιτεκτονικά λείψανα των πρώτων αποίκων της Λατινικής Αμερικής που κατά την κατάκτηση μιας ηπείρου κατέστρεψαν ολόκληρους πολιτισμούς.

Douglas Gordon. Το τέλος του πολιτισμού, 2012.

Το θέμα συνεχίζεται με διάφορες μορφές σε όλη την έκθεση και κυριολεκτικά «συναντιέται» με το έργο του Douglas Gordon, «The End of Civilization» (2012). Η δουλειά δείχνει ένα μεγάλο πιάνο που καίγεται στο πανόραμα των σκωτικών συνόρων με την Αγγλία, παράλληλα με το τείχος του Αδριανού. Το έργο θυμίζει το ρωμαϊκό πολιτισμό που τελειώνει εκεί στο τείχος του Αδριανού με μια διαχρονική πολιτική έννοια, θέτοντας το ερώτημα τι σημαίνει αυτό το σύνορο για την Αγγλία και τη Σκωτία σήμερα. Η ευθραυστότητα των κρατών, ως πολιτική κατανόηση, είναι προφανής.
Τα έργα του Santiago Sierra βρίσκονται αντιμέτωπα με το σήμερα. Το 2012, δημιούργησε στο Βαλένθια το «Burned Word». Εμφανίζει μια μνημειώδη λέξη, «Μελλοντικό», που  κατασκευάστηκε μπροστά σε ένα φτωχικό συγκρότημα διαμερισμάτων. Η λέξη παίρνει φωτιά και καίγεται στο έδαφος.

Santiago Sierra. Βετεράνοι του πολέμου που βλέπουν στη γωνία. 2017

Το έργο έγινε όταν η Ισπανία ήταν στην καρδιά της  χρηματοπιστωτικής κρίσης, μια στιγμή που το κράτος δεν ήταν σε θέση να λύσει το πρόβλημα και έλαβε οικονομική ενίσχυση άνω των 100 δισ. ευρώ από την ΕΕ. Ταυτόχρονα, η πίεση για μια ανεξάρτητη Καταλονία αυξήθηκε δραματικά. Το δεύτερο έργο του Sierra με τίτλο «Βετεράνος του πολέμου που βλέπει στη γωνία» συνεχίζει μια σειρά από περφόρμανς που ξεκίνησε από το 2011, προσκαλώντας βετεράνους πολέμου από ιστορικές συγκρούσεις απλώς να στέκονται σε μια γωνία με την πλάτη τους στο θεατή. Ο καλλιτέχνης παρουσιάζει το στρατιώτη ως εργαζόμενο στον κλάδο του πολέμου. Ερευνά την κοινωνική του θέση όταν δεν μπορεί πλέον να πολεμήσει ή να εργαστεί, ενώ διερευνά τη σχέση μεταξύ εξουσίας και ενοχής.

Santiago Sierra . Burned Word, Ιούλιος 2012. El Cabanyal, Βαλένθια, Ισπανία

Για πρώτη φορά, ο Sierra συνεργάζεται με βετεράνους της ανατολικής Ουκρανίας, ενός πολέμου που δεν έχει κλείσει. Η παρουσία ενός παλαίμαχου μιας διαρκούς σύγκρουσης στη γκαλερί προκαλεί μια αντιπαράθεση με την πραγματικότητα. Προκαλεί σκέψεις για το βετεράνο και τη σχέση του με τις πολιτικές δυνάμεις που πρέπει να τερματίσουν αυτή τη σύγκρουση.
Οι βετεράνοι του πολέμου που βλέπουν στη γωνία μιλούν όχι μόνο για ένα πολιτικό κράτος αλλά και για την προσωπική αστάθεια. Πρόκειται για ένα θέμα το οποίο αντιμετωπίζεται πολύ διαφορετικά στο έργο «Frequencies» του Oscar Murillo (2013 – σε εξέλιξη). Μια σειρά 28 καμβάδων που έγιναν με τη συνεργασία παιδιών 10 ως 16 ετών από όλο τον κόσμο. Τα σχέδια αποτυπώνουν ένα πορτρέτο των ανησυχιών, των σκέψεων, των φόβων, των ελπίδων και της φαντασίας μιας μελλοντικής γενιάς.

Urs Fischer Untitled, 2011. Μείγμα κεριού παραφίνης, χρωστική ουσία, χάλυβας, φιτίλια.

Urs Fischer. Καρέκλα για ένα φάντασμα Urs, 2003. Χυτοπρεσαριστό αλουμίνιο, χρώμα, βερνίκι, σύρμα.

Ο Urs Fischer αντιμετωπίζει επίσης την προσωπική ευαισθησία, αλλά τα θέματα του τα αντλεί από την καθημερινή ζωή με έργα όπως ο «εσωτερικός καιρός» (2000), η «καρέκλα για ένα φάντασμα: Urs» (2003). Το «γλυπτό κερί» (2011) απεικονίζει τον καλλιτέχνη να κάθεται σε ένα τραπέζι με ένα μπουκάλι κρασί και σιγά-σιγά λειώνει κατά την πορεία της έκθεσης. Αυτό το παραδοσιακό Memento Mori αντιπροσωπεύει το σώμα σε αποσύνθεση και βρίσκεται σε συνομιλία με το «Overcome the Virus (2016) του Barthémy Toguo. Τα οκτώ χειροποίητα αγγεία του είναι εμπνευσμένα από την έρευνα για τους ιούς HIV και Ebola.

Barthelemy Toguo. Ξεπεράστε τον ιό 2016. Βάζα πορσελάνης, 3D εκτυπώσεις.

Barthelemy Toguo

Ο Toguo παρουσιάζει τα αγγεία μεγαλύτερα από ένα ανθρώπινο ον, συμβολίζοντας τη σχέση μας με το νερό, που είναι πηγή ζωής αλλά και πιθανή πηγή μολύνσεων, όταν μάλιστα ζει κάποιος στην Αφρική. Διευρύνει την ευθραυστότητα του σώματος στον κόσμο γύρω μας, στη φύση και την ίδια τη ζωή, απηχώντας το έργο του Damien Hirst, «Here Today, Gone Tomorrow» (2008) .

Μαρίνα Αμπράμοβιτς. Γεννήτρια, 2014 – 2017. Συμμετοχή του κοινού

Το τελευταίο κεφάλαιο της έκθεσης είναι η «Γεννήτρια» της Μαρίνας Αμπράμοβιτς (2014/2017).  Η καλλιτέχνιδα καλεί το κοινό να βιώσει το σώμα, το μυαλό και το χώρο που το περιβάλλει καθώς στερείται κάθε αίσθησης ή όρασης. Φέρνει την έννοια του εύθραυστου κράτους στο σώμα και το μυαλό του θεατή, τοποθετώντας τα σε μια ευάλωτη θέση, ενώ επικεντρώνονται σε μια κεντρική ιδέα στο έργο του Αμπράμοβιτς: «τίποτα». Όπως είπε και η καλλιτέχνιδα: «Το πιο δύσκολο πράγμα είναι να κάνουμε κάτι που αγγίζει το τίποτα».
Καλλιτεχνικός διευθυντής του PinchukArtCentre είναι ο Bjorn Geldhof

Jan Fabre. Κρανίο με χελώνα, 2017. Γυαλί Μουράνο, Σκελετό, Μπικ Μίκα, Ανοξείδωτο.

Φωτογραφίες που παρέχονται από το PinchukArtCentre © 2017. Φωτογραφία του Σεργκέι Illin.

Last modified: 27/06/2017