Γιάννης Βαρελάς: Πολλαπλές εικόνες του εαυτού, διαμέσου μύθων και μεταμορφώσεων, οραμάτων και φαντασμάτων

Το νέο κύκλο των έργων «Anima I» παρουσιάζει στο Μουσείο Μπενάκη ο Γιάννης Βαρελάς. Η έκθεση διαρκεί από τις 11 Σεπτεμβρίου ως τις 17 Νοεμβρίου και την επιμελούνται η Πολύνα Κοσμαδάκη και ο Γιώργος  Τζιρτζιλάκης.
Ο κύκλος των έργων «Anima I» περιλαμβάνει ζωγραφικά έργα, γλυπτά, λευκώματα, αρχειακό υλικό, φωτογραφίες, μια επιλογή καθημερινών αντικειμένων από τις συλλογές του Μουσείου Μπενάκη, εκδόσεις, βίντεο και ρούχα από την προπαρασκευαστική διαδικασία. Σε αυτό τον κύκλο έργων απασχολούν τον καλλιτέχνη θέματα όπως η μοναχικότητα, η ψυχική αγωνία, το ανδρόγυνο, η σεξουαλικότητα, η απόρριψη, η απώλεια, η άξεστη απελευθέρωση, η περιθωριοποίηση, οι συμπλεγματικές ταυτότητες και η μετάβαση από το ιδιωτικό στο δημόσιο.
Ο καλλιτέχνης επιλέγει για μοντέλα φίλους και γείτονες από τον περίγυρο, τους απεκδύει και τους ενδύει ειδικά για να τους φωτογραφίσει στο ιδιαίτερα διαμορφωμένο περιβάλλον του εργαστηρίου του, συμπεριλαμβάνοντας αντικείμενα καθημερινής χρήσης από τις Ιστορικές Συλλογές του Μουσείου Μπενάκη, όσο και φαινομενικά α-σήμαντα ή τετριμμένα αντικείμενα από τις φευγαλέες περιπλανήσεις της μητροπολιτικής ή οικιακής ζωής. Η φωτογραφική καταγραφή του συμβάντος αποτελεί την πρώτη σημασιοδοτική ύλη. Στη συνέχεια, η φωτογραφική εικόνα μεταφέρεται στον καμβά, όπου μεταμορφώνεται και διαθλάται από τη ζωγραφική γλώσσα. Το νέο μετασχηματισμένο υποκείμενο στο συμβολικό σύστημα της ζωγραφικής επιτέλεσης, είναι εκείνο το οποίο την ίδια στιγμή που το παρατηρούμαι το συμπληρώνουμε, επενδύοντας δικά μας πολιτισμικά νοήματα.

Η «Anima I» του Γιάννη Βαρελά θέτει μια σειρά ερωτήματα για τις έννοιες της ταυτότητας και της ετερότητας, της εικονοφιλίας και της εικονομαχίας του εαυτού, της ομοιότητας και της διαφοράς, της κανονικότητας και της μη κανονικότητας, της ώθησης και της απώθησης, της μελαγχολίας και της έκστασης, του διμερούς και του πολλαπλού φύλου. Ποιά είναι η εικόνα του σώματος που έχει ο καθένας για τον εαυτό του και τον άλλο και ποιές είναι οι ενσώματες μεταμορφώσεις της; Πώς συγκροτείται και πώς επιτελείται ο εαυτός στην εποχή της πληροφορίας και της φρενήρους διαστολής των μέσων κοινωνικών δικτύωσης; Κι ακόμη: πρόκειται για μια αποκλειστικά εσωτερική εμπειρία ή για ένα αξεδιάλυτο πλέγμα σχέσεων, μεταβολών, πολιτισμικών αντιλήψεων και προβολών; Τέλος, ο κύκλος αυτών των έργων θέτει ερωτήματα για την ίδια τη ζωγραφική και τη σχέση της μ’ αυτές τις μεταβολές στο πλαίσιο της μετανθρώπινης συνθήκης.
Ο τίτλος της έκθεσης «Anima I», αντλεί από τα αρχέτυπα της αναλυτικής ψυχολογίας του Carl Gustav Jung, σηματοδοτώντας τον τρόπο με τον οποίο ο Βαρελάς αντιλαμβάνεται τις αναπαραστάσεις του εαυτού ως φαντασιακή κατασκευή, η οποία συνδέεται με μια σειρά από ασυνείδητα φαινόμενα και τις εκφάνσεις του συλλογικού ασυνείδητου. Η Anima, στην περίπτωση αυτή, διερευνά τις πολλαπλές εικόνες του εαυτού, διαμέσου μύθων και μεταμορφώσεων, οραμάτων και φαντασμάτων. Τα υποκείμενα αυτής της αναζήτησης είναι κάτοικοι της πόλης που επιστρέφουν στο οικιακό περιβάλλον, ξανακερδίζοντας μια απωθημένη εκδοχή του εαυτού τους, μέσα από φαντάσματα, προβολές, μυθικές εικόνες, εσωτερικούς μονολόγους και διαλόγους. Μέσα από τη διαδικασία της ζωγραφικής επιτέλεσης τα υποκείμενα αυτά αποχαρακτηρίζονται από τις κοινωνικές συμβάσεις και επαναπροσδιορίζονται μέσα από μετασχηματισμούς και διαστρωματώσεις εικόνων, μοτίβων, χειρονομιών, ένδυσης και αντικειμένων. Οι ενορμήσεις, τα όνειρα, οι επιθυμίες, τα τραύματα και οι αρχετυπικές μορφές που προκύπτουν παραπέμπουν σε μια αδιαμεσολάβητη ψυχική εμπειρία στις πιο ακατέργαστες και αρχαϊκές επιβιώσεις τους (Nachleben der Antike).
Η έκθεση είναι συμπαραγωγή με το Ίδρυμα Ωνάση που για μία ακόμα φορά συμπράττει με το Μουσείο Μπενάκη και έρχεται να προστεθεί στην πολύχρονή τους συνεργασία, με πιο πρόσφατες τις εκθέσεις «Τ(ρ)όποι Λατρείας» του Τάσου Βρεττού (2015), «Όπυ Ζούνη – Τάξη στο Χάος» (2016) κ.ά. Το Ίδρυμα Ωνάση άλλωστε πιστεύει στις αποτελεσματικές συνέργειες μεταξύ πολιτιστικών φορέων που εμπνέονται από τις ίδιες ανησυχίες, έχουν την ίδια περιέργεια και συμβάλλουν στην ανάδειξη των Ελλήνων καλλιτεχνών.

Event Information

Μουσείο Μπενάκη – Κτήριο οδού Πειραιώς, Πειραιώς 138 & Ανδρονίκου, Αθήνα
Εγκαίνια: Τετάρτη, 11 Σεπτεμβρίου,
Διάρκεια έκθεσης: 12 Σεπτεμβρίου – 17 Νοεμβρίου 2019
Ώρες Λειτουργίας: Πέμπτη, Κυριακή: 10.00-18.00, Παρασκευή, Σάββατο: 10.00-22.00, Δευτέρα, Τρίτη, Τετάρτη: κλειστά
Πληροφορίες: Τηλ: 210 3453111
Αρχική εικόνα: Φωτογραφία Ανδρέας Σιμόπουλος – Andreas Simopoulos

Last modified: 16/09/2019