Άγγελος Παπαδημητρίου: Δηλητήριο είναι να ξυπνήσεις και να δεις τον εαυτό σου ξένο προς τις επιθυμίες του

Ήρα Παπαποστόλου
Ιστορικός και κριτικός τέχνης

Εικαστικός, τραγουδιστής, ηθοποιός και αεικίνητος περφόρμερ με πολλά πρόσωπα, ο Άγγελος Παπαδημητρίου σε ό,τι κι αν κάνει ξεχωρίζει. Αυτήν την περίοδο συμμετέχει  στην έκθεση Ιστορία – Ειρωνία που επιμελείται ο Μάνος Στεφανίδης στο Μουσείο Βορρέ και σε συνεργασία με τον Κώστα Κωστόπουλο υπογράφει τον σχεδιασμό ενός εξαιρετικού καταλόγου ο οποίος συνοδεύει την έκθεση. Συναντηθήκαμε στο Floral στα Εξάρχεια όπου μας μίλησε για την έκθεση αλλά και για την άποψή του για την τέχνη και τη ζωή.

Πως γεννήθηκε η ιδέα της “ Συγχωρεμένης” και τί σημαίνει τελικά για σας; Στο μνημείο της νεοελληνικής τέχνης μπορούμε να εκλάβουμε ότι εκεί κείται σύσσωμη η ελληνική τέχνη;
Η ιδέα γεννήθηκε το 1993 στη Βενετία και υλοποιήθηκε το 2014 στην Αθήνα, χάρη στην πρόταση του Μάνου Στεφανίδη και του Μουσείου Βορρέ. Όπως στα μαθηματικά, όπου σε μια εξίσωση για να βρεις τη λύση χρησιμοποιείς τον άγνωστο χ, έτσι και στην τέχνη ο άγνωστος χ είναι το παρελθόν, ο θάνατος. Στα εικαστικά έχει μεγάλη σημασία το παρελθόν και όχι το παρόν ή το μέλλον. Όπως σχεδόν και σε όλες τις τέχνες, αν και το θέατρο είναι πιο ζωντανό. Για να βρω τη λύση, θεώρησα το παρελθόν σαν κάτι που δε ζει πια για να δω τί έχει απομείνει πραγματικά σα ζωή. Ήθελα να τιμήσω το ελληνικό παρελθόν και συνειδητοποίησα ότι είναι και παρόν. Τιμώντας λοιπόν το παρελθόν κατάλαβα ότι τιμάω και το παρόν της ελληνικής τέχνης.

Και μιας και βρισκόμαστε στους «συγχωρεμένους»… Θα μπορούσατε να κάνετε μια αντίστοιχη προθήκη με τους 18 που πιθανόν να είναι τα ζωντανά σημεία αναφοράς;
Το μόνο που μπορώ να πω είναι ότι σε αυτό το παιχνίδι του θανάτου ο επόμενος θα είμαι εγώ.

 Η ιστορία της τέχνης παρουσιάζει λίγα παραδείγματα χιούμορ. Λένε ότι πρέπει να είσαι της τάξης των Καλντέρ, Μιρό, Ντιμπιφέ και Τανγκελί για να τολμήσεις να το εισάγεις στα μουσεία. Εσείς τολμάτε. Περιγράψτε μας αυτήν την εμπειρία.
Αυτό το χιούμορ που ανέφερες είναι προτεστάντικο χιούμορ. Εγώ πιστεύω σε ένα χιούμορ μεσογειακό, ελληνικό, χριστιανικό όπου τα πράγματα δεν είναι τόσο καθωσπρέπει. Όπου το χιούμορ καταλήγει να κάνει έργο: γίνεται ειρωνεία και συναντά την ιστορία. Το χιούμορ αυτών των μεγάλων καλλιτεχνών για μένα είναι ένα καθώς πρέπει ποιητικό χιούμορ. Το δικό μου χιούμορ είναι σχεδόν ανθρωποφαγικό. Και δεν είμαι μόνο εγώ. Θα μπορούσα να αναφέρω πάρα πολλά ονόματα ελλήνων καλλιτεχνών που έχουν φτάσει σε τέτοιο επίπεδο χιούμορ, όπως για παράδειγμα ο Σκουλάκης, ο Θεόφιλος, ο Χαλεπάς (τους αναφέρω ενδεικτικά γιατί υπάρχουν πολλοί περισσότεροι). Το χιούμορ αυτών των ανθρώπων το βρίσκω πολύ πιο «κανιβαλικό», πολύ πιο άμεσο και ζωντανό από το χιούμορ αυτών των μεγάλων καλλιτεχνών. Προσωπικά, το εισάγω στο μουσείο με τη σιγουριά του συγγενή. Το θάρρος μου είναι η συγγένεια που νιώθω με τους καλλιτέχνες.

Διαβάζουμε κατά καιρούς Άγγελος Παπαδημητρίου: Ζωγράφος, ηθοποιός, τραγουδιστής η επιτομή του καλλιτέχνη. Πιστεύετε ότι για να χαρακτηρισθεί κάποιος καλλιτέχνης πρέπει να είναι πολυδιάστατος;
Όλα αυτά είναι το ίδιο πράγμα. Η τέχνη πια δεν έχει κανένα σύνορο. Αυτό κατάλαβα. Όλα είναι σημεία έκφρασης. Ακόμα και μια καλή μαγειρική είναι εφάμιλλη της τέχνης. Δηλαδή η έκφραση δεν έχει σύνορα. Θα ήθελα φέτος στη Μπιενάλε Βενετίας να πάει η ταινία του Κούτρα «Xenia». Θα ήθελα σε μία έκθεση να πάει το έργο του Καραθάνου «Tο Δεκαήμερο» ή η «Γκόλφω». Τώρα πια όλοι οι εικαστικοί κάνουν βίντεο, όλοι οι χορευτές κάνουν θέατρο κτλ.
Για να χαρακτηριστεί κάποιος καλλιτέχνης δεν πρέπει να είναι πολυδιάστατος. Οποιαδήποτε έκφραση του ανθρώπου εγώ τη χαρακτηρίζω καλλιτεχνική. Όποια έχει μια απόπειρα επικοινωνίας και απευθύνεται προς έναν άλλον άνθρωπο τη θεωρώ μία καλλιτεχνική πράξη. Θα ήθελα να φτάσω σε ένα σημείο που μόνο με μια ματιά να μπορώ να επικοινωνήσω με έναν άνθρωπο και να κάνω έργο.

Πότε αποφασίσατε ότι θέλετε να ζήσετε στον κόσμο της τέχνης;
Ξέρω και τη στιγμή. Ήμουν 10 χρονών περίπου, όταν ο οικογενειακός μας φίλος και ζωγράφος Κώστας Πανιάρας, επιστρέφοντας από τη Γαλλία μου έδειξε μερικά έργα του τα οποία το περιβάλλον τα χλεύαζε.
Τότε κατάλαβα ότι υπάρχει ένας άλλος κόσμος μέσα στον οποίο θέλησα να ζήσω.

 Πως καταφέρνετε να είστε τεχνικά άψογος σε ό,τι κάνετε; Είναι κάτι έμφυτο ή είναι θέμα εξάσκησης;
Πρώτον, είναι θέμα υπευθυνότητας. Αφού αναλαμβάνω κάτι, πρέπει να το κάνω είτε είναι πλύσιμο πιάτων και ξεβούλωμα αποχέτευσης είτε είναι ένα θεατρικό έργο.
Έχω μια μεγάλη αίσθηση ευθύνης. Αυτό με αναγκάζει να μελετήσω πολύ, να κάνω πολλές πρόβες, να εξασκήσω όλες τις μικρές δυνατότητες που έχω ώστε να είμαι άρτιος.
Όπως τα νόθα παιδιά που θέλουν να είναι καλύτερα έτσι κι εγώ -επειδή έχω μπει από το παράθυρο σε όλα τα είδη- θέλω να τους πείσω δυο φορές ότι είμαι εφάμιλλός τους.

 Έχετε πάντα το θάρρος της γνώμης σας και ό,τι πιστεύετε το λέτε. Σας έχει δημιουργήσει αυτό προβλήματα στις σχέσεις σας;
Μου έχει δημιουργήσει πάρα πολλά προβλήματα αλλά όταν καταλαβαίνουν μετά από λίγο όλοι οι θιγμένοι ότι δεν υπάρχει ιδιοτέλεια και επιθετικότητα σε αυτό, πείθονται ότι είναι η αλήθεια. Και η αλήθεια δεν πειράζει κανέναν.

 Ποια θα ήταν η συμβουλή που θα θέλατε να δώσετε στους νέους καλλιτέχνες
Το μόνο που θα ήθελα να πω σε ένα νέο παιδί είναι να είναι πάντα ο εαυτός του. Να μην ξεχάσει ποιος είναι: από που κατάγεται, ποιοι ήταν οι γονείς του, ποιοι ήταν οι παιδικοί του φίλοι, τι του αρέσει σαν άνθρωπος, τι φαγητά του αρέσουν, ποιοι άνθρωποι του αρέσουν. Δηλαδή να μην ξεχάσει ποτέ ποιος είναι και τι θέλει. Να μην μετατοπιστεί ποτέ το πρόβλημά του σε κάτι που δεν είναι δικό του. Γιατί αυτό δηλητηριάζει. Και δεν φαίνεται στα 20 ή στα 30. Αλλά μετά τα 50, αυτό είναι δηλητήριο: το να ξυπνήσεις και να δεις τον εαυτό σου ξένο προς τις επιθυμίες του.

 

Last modified: 21/08/2017